ارزیابی کارآیی کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های جامع دولتی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران با رویکرد تحلیل پوششی داده ها DEA )) و وزن‌های مشترک( CSW)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مسئول بخش خدمات مرجع الکترونیکی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه علامه طباطبائی

2 رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد علی‌آباد کتول

3 عضو هیئت علمی گروه مدیریت صنعتی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

چکیده
ارزیابی کارآیی یکی از مباحث مهم در مدیریت هر سازمان و یا نهادی است که در صدد ارتقاء سطح کارآیی و یا عملکرد وضعیت موجود سازمان خود است. رویکردهای مختلفی برای ارزیابی کارآیی وجود دارد. یکی از رویکردها یا الگوهای ارزیابی کارآیی، «تحلیل پوششی داده‌ها» است که روشی ناپارامتریک و مبتنی بر داده‌هایی است که از شاخص‌های ورودی و خروجی بدست می‌آید. هدف پژوهش حاضر تعیین شاخص‌های مناسب ارزیابی کارآیی، میزان کارآیی، کارآمد یا ناکارآمد بودن و رتبه‌بندی کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های دولتی ایران، با توجه به این رویکرد است. این پژوهش از نوع توصیفی است و برای جمع‌آوری داده‌ها از روش پیمایش و از دو پرسشنامه استفاده شده و برای اجرای ارزیابی کارآیی کتابخانه-های مرکزی، از مدل BCC که یکی از الگوهای تحلیل پوششی داده‌ها است و همچنین از مدل دیگری با نام مدل وزن‌های مشترک استفاده گردید. ارزیابی کارآیی 41 کتابخانه مرکزی دانشگاهی دولتی در ایران نشان ‌داد که تنها یک کتابخانه به عنوان کتابخانه کارآمد و در سطح عالی، 8 کتابخانه در سطح خیلی خوب، 13 کتابخانه در سطح خوب، 7 کتابخانه در سطح متوسط، و 12 کتابخانه در سطح ضعیف قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating efficiency of academic libraries in Iran: Applying Data Envelopment Analysis (DEA) and Common Set of Weights (CSW)

نویسندگان [English]

  • Mohammadkarim Bayat 1
  • Alireza Isfandyari-Moghadam 2
  • Maghsoud Amiri 3
1 Director of Electronic Reference Services for Central Library and Documents Center of Allameh Tabataba'i University
2 Head of Islamic Azad University, Aliabad-e Katoul Branch
3 Member of the faculty of Industrial Management at Allameh Tabataba'i University
چکیده [English]

Performance appraisal is one of the key issues in managing any organization or institution that seeks to improve the level of performance or performance of its organization's existing situation. There are different approaches to evaluating performance. One of the approaches or performance evaluation patterns is the "Data Envelopment Analysis", which is a nonparametric method based on the data obtained from the input and output indices. The purpose of the present study is to determine the appropriate indicators for assessing the efficiency, efficiency, efficiency, or inefficiency of the central libraries of Iranian universities, according to this approach. This research is descriptive. For collecting data, a survey method has been used and two questionnaires have been used. For performance evaluation of central libraries, the BCC model is one of the patterns of data envelopment analysis, as well as another model common weights was used. An evaluation of the effectiveness of 41 central government academic libraries in Iran showed that only one library was efficient and excellent, 8 libraries very good, 13 libraries good, 7 libraries medium-level, and 12 libraries at poor levels are located.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Performance measurement
  • Efficiency
  • Academic library
  • Iran
  • DEA
  • CSW

آذر، عادل و علیرضا ترکاشوند. 1385. ارزیابی عملکرد آموزشی و پژوهشی با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده‌ها: گروه‌های آموزشی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس. مدرس علوم  انسانی (1): 1–23.

امیری، مقصود، جعفر آهنگران، سلیمان منصوری محمدآبادی و میترا رحیمی. 1394. ارزیابی مناطق مختلف شهری از منظر جرم و بزهکاری با رویکرد تحلیل پوششی داده‌ها و وزن‌های مشترک. فصلنامه دانش انتظامی 17(2): 157–180.

امیری، مقصود، امیر علیمی و سیدحسین ابطحی. 1386. ارائه مدلی در تحلیل پوششی داده­ها برای به دست آوردن وزن­های مشترک با استفاده از منطق فازی. فصلنامهعلمی-پژوهشیمطالعاتمدیریتصنعتی 6(17): 35-151.

امیری، مقصود؛ علیرضا یعقوبی، حمیدرضا مشاط‌زادگان و جمشید صالحی‌صدقیانی. 1388. ارائه مدلی جهت پیش‌بینی کارایی بر اساس تکنیک تحلیل پوششی داده‌های تصادفی با اوزان فازی. مهندسیصنایع و مدیریت 25(49): 47–55.

جهانشاهلو، غلامرضا، حسین لطفی و هاشم نیکومرام. 1389. تحلیل پوشی داده‌ها و کاربردهای آن. تهران: نفیس.

شاه‌طهماسبی، اسماعیل، محمدرضا اسمعیلی‌گیوی، سارا و شمس‌اللهی. 1392. بررسی و مقایسه روند کارایی نسبی کتابخانه‌های نهادی کشور در مقیاس استانی؛ رویکرد سیستمی به پردازش ورودی‌ها. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی 19(4): 493–510.

صالحی‌صدقیانی، جمشید، مقصود امیری، محمدتقی تقوی‌فرد و سیدحسین رضوی. 1388. ارائه مدل برنامه‌ریزی آرمانی خطی برای محاسبه اوزان مشترک در مسائل تحلیل پوششی داده­ها. مدیریتصنعتی (2): 89-104.

کتابی، سعیده، سیدمحمدرضا میراحمدی و سمیه کریم­پورآذر. 1390. ارزیابی عملکرد کتابخانه­های عمومی استان­ها با تکنیک تحلیل پوششی داده­ها. تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه­های عمومی 17(1): 9-28.

علیزاده زوارم، علی و حسین آقاجانی. 1389. ارزیابی عملکرد کتابخانه­ها بر اساس کارایی با استفاده از (DEA) رویکرد تحلیل پوششی داده­ها (مورد مطالعه کتابخانه­های عمومی شهر مشهد). کتابداری 16(3): 271-296.

مروتی‌شریف‌آبادی، علی، محمدحسین طحاری‌مهرجردی و حمید بابایی‌میبدی 1390. ارائه یک مدل برنامه ریزی آرمانی برای ارزیابی عملکرد کتابخانه های عمومی استان های کشور. علوم و  فناوری اطلاعات 27(1): 41–58.

میرغفوری، سیدحبیب­الله و میثم شفیعی‌رودپشتی. 1386. رتبه‌بندی کتابخانه­های دانشگاهی بر اساس سطح عملکرد با استفاده از تکنیک­های تحلیل پوششی داده­ها و بردا (کتابخانه­های دانشگاه یزد). کتابداری و اطلاع رسانی ۱۰(۳): 35-56.

میرغفوری، سیدحبیب­الله و زهرا صادقی‌آرانی 1389. بررسی و ارزیابی کارایی کتابخانه هادر به کار گیری مدیریت دانش و نوآوری به منظور بهبود کیفیت خدمات با استفاده از مدل DEA دو مرحله ای مطالعه موردی: کتابخانه های عمومی و دانشگاهی شهرستان یزد. فصلنامه کتابداری و اطلاع رسانی 13(1): 175-203.

Avkiran, N. K. 2001. Investigating technical and scale efficiencies of Australian Universities through data envelopment analysis. Socio-Economic Planning Sciences 35(1): 57–80.  http://doi.org/10.1016/S0038-0121(00)00010-0

Bowlin, W. F. 1998. Measuring Performance: An Introduction to Data Envelopment Analysis (DEA). Journal of Cost Analysis 15(2): 3–27. http://doi.org/10.1080/08823871.1998.10462318

Charnes, A., W.W. Cooper, and E. Rhodes. 1978. Measuring the efficiency of decision- making units. European Journal of Operational Research 2: 429-444.

Cooper, W. W., L. M. Seiford, and J. Zhu. 2011. Data Envelopment Analysis: History, Models, and Interpretations. Handbook on Data Envelopment Analysis, US, New York: Springer 1-39. http://dx.doi.org/10.1007/978-1-4419-6151-8_1

De Carvalho, F. A., M. J. Jorge, M. Filgueiras, J. Mariza, R. Nysia, and O.De Sá. 2012. Library Management Library performance management in Rio de Janeiro, Brazil: Applying DEA to a sample of university libraries in. Library Management Library Management Iss Khalfan Al Hijji Library Management, 33(33): 297–306.

Farrel, M. J. (1957). the Masurment of Productive Efficiency. Journal of the Royal Statistical Sosiety, 20(3), 253–290.  

Hammond, C. J. 2009. The effect of organisational change on UK public library efficiency.  International Journal of Production Economics.121 (1): 286-295. doi:10.1016/j.ijpe.2009.04.027

Hatami-Marbini, A., Tavana, M., Agrell, P. J., F. Hosseinzadeh Lotfi, and Z. Ghelej  Beigi.  2015. A common-weights DEA model for centralized resource reduction and target setting. Computers and Industrial Engineering. 79: 195–203. http://doi.org/10.1016/j.cie.2014.10.024

Kuah, C. T., and K. Y.Wong. 2011. Efficiency assessment of universities through data envelopment analysis. Procedia Computer Science. 3: 499–506. http://doi.org/10.1016/j.procs.2010.12.084

Lee, C. W., N. K. Kwak, and Jr. W. A.Garrett. 2013. A comparative appraisal of operational efficiency in u.s. research-university libraries: A dea approach. Applications of Management Science. http://doi.org/10.1108/S0276-8976(2013)0000016010

Lee, B. L., and A. C. Worthington. 2016 . A network DEA quantity and quality-orientated production model: An application to Australian university research services. Omega (United Kingdom). 60: 26–33. http://doi.org/10.1016/j.omega.2015.05.014

Li, P., and Z. Yang. 2014. Performance Evaluation of the Public Libraries in USA Using Data Envelopment.International Journal of Applied Science and Technology. 4(2): 10–19.

Liu, W., Z. Zhou, C. Ma, D. Liu, and W. Shen. 2015. Two-stage DEA models with undesirable input-intermediate-outputs. Omega. 56: 74–87.

Mann, G. M. 1997. Efficiency Evaluation of north American University Libraries by Data Envelopment Analysis. Master of Science, Canada.

Miidla, P., and K. Kikas. 2009. The efficiency of Estonian central public libraries. Performance Measurement and Metrics. 10(1): 49–58.

Noh, Y. 2012. A study measuring the performance of electronic resources in academic libraries. Aslib Proceedings. 64(2): 134–153.

Noora, A. A., M. Khodabakhshi, A. Payan, and M. Nozohour. 2012. Common Set of Weights Approach in Stochastic DEA and its Application to Chief Executive Officers of US Public Banks and Thrifts. Acta computare. 1: 193–205. http://doi.org/10.5899/2012/cjac-001-022

Peng, Y. 1998. Two Essays on Efficiency Measures. UMI Cmpany. Master of Science, University of Kansas. http://doi.org/10.16953/deusbed.74839

Reichmann, G. 2004. Measuring university library efficiency using data envelopment analysis. Libri. 54(2): 136-146.

Stroobants, J., and G. Bouckaert.  2014. Benchmarking local public libraries using non-parametric frontier methods: A case study of Flanders. Library & Information Science Research. 36(3–4): 211–224. http://doi.org/10.1016/j.lisr.2014.06.002

Saunders, E. S.  2003. Cost efficiency in ARL academic libraries. The Bottom Line. 16(1): 5-14.

Shahwan, T. M., and A. Kaba.  2013. Efficiency analysis of GCC academic libraries: an application of data envelopment analysis. Performance Measurement and Metrics. 14: 197–210. http://doi.org/10.1108/PMM-07-2013-0023

Shim, W. 1999. Evaluation of digital libraries : A DEA approach. Proceedings of the ASIS Annual Meeting. 36: 605–615. Retrieved from http://www.scopus.com/inward/record.url?eid=2-s2

Shim, W.  2003. Applying DEA Technique to Library Evaluation in Academic  Research Libraries.  Library Trends. 51(3): 312-332.

Shupala, C. M.  2012. Measuring Academic Library Efficiency and   Alignment With Institutional Resource Utilization Priorities Using Data Envelopment Analysis : an Analysis of  Institutions of Higher Education in Texas and Their Libraries a Dissertation  Submitted in  Partial  Fulfi. Master of Science, Texas University.

Stancheva, N., and V. Angelova. 2004. Measuring the Efficiency of University Libraries Using Data Envelopment Analysis. Paper presented at the Conference on Professional Information Resources Prague, Bulgariam.

Toloo, M., and T. Tichý. 2015. Two alternative approaches for selecting performance measures in data envelopment analysis. Measurement. 65: 29–40. http://doi.org/10.1016/j.measurement.2014.12.043

Vitaliano, D. F. (1998). Assessing Public Library Efficiency Using Data Envelopment Analysis. Annals of Public and Cooperative Economics. 69(1): 107–122.

Wagner, J. M., and D. G. Shimshak. 2007. Stepwise selection of variables in data envelopment analysis: Procedures and managerial perspectives. European Journal of Operational Research. 180(1): 57–67. http://doi.org/10.1016/j.ejor.2006.02.048