انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران مدیریت اطلاعات 1735-8418 11 1 2025 08 23 Data-Driven Culture in Organizations: A Systematic Review and Conceptual Analysis فرهنگ داده‌محور در سازمان‌ها: مرور نظام‌مند و تحلیل مفهومی 227 266 248496 10.22034/aimj.2026.562886.1666 FA علی اصغر پورعزت استاد، گروه مدیریت دولتی ، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران عباس نرگسیان استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران محمدرضا اسمعیلی گیوی استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران ایوب محمدیان دانشیار، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-8370-9538 مرجان رستمزادمنصور دانشجوی دکتری تخصصی، مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0009-1977-6494 Journal Article 2025 12 10 In recent years, the reliance on data within organizations has moved from being an advantage to becoming an essential requirement. As data volumes expand rapidly in the era of big data and digital transformation, the cultural alignment of organizations with data-oriented practices becomes increasingly significant. A stronger orientation toward data encourages more rational and evidence-based thinking in managerial decisions. This study aims to identify and clarify the main components of a data-driven culture in organization. To achieve this, Kitchenham’s systematic review procedure was adopted, and the reporting process followed the PRISMA guidelines for transparent and structured literature reviews. In the initial search, 654 academic records related to data-driven culture were retrieved from major databases. After removing duplicates, 334 studies remained. The titles and abstracts of these works were screened, and papers unrelated to the objective namely, identifying the components of data-driven culture in organizational settings were excluded. In the next stage, the full texts of the selected papers were reviewed. To minimize bias, two researchers independently evaluated the methodological quality of each study, and papers with insufficient rigor were removed. Additional priority was given to studies published in Q1 journals, and the remaining papers were appraised using the CASP 2023 checklist to ensure theoretical soundness. In total, 31 studies met the inclusion criteria. The synthesis of these studies indicates that data-driven culture in organization is a dynamic and multilayered concept. It emerges through the interplay between data-driven values and beliefs on the one hand, and organizational infrastructures and symbolic elements on the other. Among the most prominent components identified are data-driven decision-making, the values of transparency and accountability, organizational data infrastructures, and leadership that actively encourages data-oriented behaviors<br><br><br> امروزه استفاده از داده در سازمان‌ها نوعی ضرورت محسوب می‌گردد. با رشد فزاینده داده‌ها در عصر داده و تحول دیجیتال، لزوم همسو شدن فرهنگی در سازمان‌ها بیش‌ازپیش نقش کلیدی ایفا می‌کند. داده‌محوری موجب افزایش عقلانیت و دیدگاه علمی در تصمیم‌های سازمانی می‌گردد. این پژوهش با هدف شناسایی و معرفی مؤلفه‌های فرهنگ داده‌محور در سازمان انجام شده است. برای دستیابی به هدف پژوهش از فرایند «کیچهام» و برای گزارش‌دهی مرور نظام‌مند از «پریزما» استفاده شد. در ابتدا 654 سند علمی با موضوع فرهنگ داده‌محور در پایگاه‌های اطلاعاتی شناسایی شدند و پس از حذف آثار تکراری، 334 سند علمی باقی ماندند. سپس عنوان و چکیدة مقاله‌ها بررسی و مقاله‌هایی که با هدف پژوهش یعنی شناسایی مؤلفه‌های فرهنگ داده‌محور در سازمان مرتبط نبودند، حذف شدند. در مرحله بعد، تمام متن اثرهای انتخاب شده، مطالعه شدند. برای کاهش سوگیری، دو پژوهشگر، به صورت جداگانه کیفیت مقاله‌ها را ارزیابی کردند و بدین ترتیب مقاله‌هایی که کیفیت ضعیفی داشتند، حذف شدند. همچنین مقاله‌های منتخب، از مجله‌های «کیو وان» برگزیده شدند و با استفاده از چارچوب «کاسپ» (2023) مورد ارزیابی قرار گرفتند تا از روایی نظری مقاله‌های علمی مرور شده اطمینان حاصل شود. در نهایت، 30 مقاله از پایگاه‌های اطلاعاتی انتخاب شدند. مرور مقاله‌های گردآوری شده نشان داد که فرهنگ داده‌محور مفهومی پویا و چندلایه‌ای است که از تعامل پویایی ارزش‌ها و باورهای داده‌محور با زیرساخت‌ها و نمادهای داده‌محور در بستر سازمانی معنی‌دار می‌شود. باورها و ارزش‌ها و نمادهای داده‌محور نظیر تصمیم‌گیری داده‌محور، ارزش‌ شفافیت، پاسخگویی مبتنی بر داده ، و رهبری داده‌محور را می‌توان از مهم‌ترین عناصر شناسایی شده در سازه فرهنگ داده‌محور دانست. بر اساس بررسی پژوهش‌های صورت گرفته در حوزه فرهنگ داده محور، تاکنون پژوهشی در جهان به بررسی عمیق این سازه نپرداخته است. در نتیجه پژوهش حاضر برای نخستین بار به مفهوم‌سازی فرهنگ داده محور در سازمان‌ها با استفاده از مدل فرهنگ پویایی‌های سازمانی «هچ»، به دلیل تناسب این سازه با مفهوم پویای‌های فرهنگ سازمانی در مدل «هچ» پرداخته است. https://www.aimj.ir/article_248496_62be043322ee20233c81f39619e2f897.pdf