فلسفۀ زبان و زبان‏شناسی پیکره‏‌ای؛ بازی‌‌های زبانی، پیروی از قاعده و پیکره‌‏ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
الهام علایی ابوذر 1
رحمان شریف زاده 2
1 استادیار، گروه پژوهشی زبان‏شناسی رایانشی، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران
2 استادیار، گروه پژوهشی اخلاق و حقوق اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران
10.22034/aimj.2025.508403.1627
چکیده
زبان در کاربرد و بافت زبانی، مفهوم‌های مهمی در فلسفۀ زبان و زبان‌شناسی پیکره‌ای هستند. در میان فیلسوفان، دیدگاه ویتگنشتاین در خصوص زبان در کاربرد با زبان‌شناسی پیکره‌ای شباهت‌هایی دارد. این دو رویکرد هر دو بر اهمیت مطالعۀ زبان در بافت زبانی تأکید می‌کنند و برخی دیدگاه‌های سنتی از زبان را به چالش می‌کشند. مقالۀ حاضر تلاش می‌کند تا این نکته را توضیح دهد که ایدۀ زبان در کاربرد و مطالعۀ زبان در بافت در فلسفۀ زبان، به‌ویژه دیدگاه‌ ویتگنشتاین متأخر، با مطالعه پیکره‌ای زبان در زبان‌شناسی مدرن که به‌جای تکیه بر شهود زبانی، از کلان‌داده در تحلیل زبان‌شناختی استفاده می‌کند، هم‌سو است. پارادوکس پیروی از قواعد ویتگنشتاین متأخر، می‌تواند حتی مبنایی فلسفی برای گذار از زبان‌شناسی قاعده‌بنیاد و پردازش زبان طبیعی قاعده‌بنیاد به زبان‌شناسی پیکره‌ای و پردازش زبان طبیعی آماری باشد. فلسفۀ زبان و زبان‌شناسی پیکره‌ای، به‌ویژه در بافت بازی‌های زبانی و پیروی از قواعد، زمینه‌ای غنی برای پژوهش‌های بین‌رشته‌ای ارائه می‌دهد. زبان‌شناسی پیکره‌ای ابزارهای تجربی را فراهم می‌کند که می‌توانند نظریه‌های فلسفی را در استفاده زبانی به چالش بکشد. از سویی دیگر، بینش‌های فلسفی می‌توانند راهنمایی‌هایی را برای تفسیر داده‌های پیکره‌ای ارائه دهند. این هم‌افزایی می‌تواند به درک عمیق‌تری از چگونگی عملکرد زبان به‌عنوان یک فعالیت قاعده‌بنیاد و یک پدیده اجتماعی پویا منجر شود. همچنین بحث خواهیم کرد، ایدۀ شباهت‌ خانوادگی ویتگنشتاین می‌تواند چالش‌هایی را برای زبان‌شناسی پیکره‌ای، پردازش زبان طبیعی و مدل‌های زبانی بزرگ ایجاد کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Philosophy of Language and Corpus Linguistics; Language Games, Rule-following, and Corpora

نویسندگان English

Elham Alayiaboozar 1
Rahman Sharifzadeh 2
1 Assistant Prof., Department of Computational Linguistics Research, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc), Tehran, Iran
2 Assistant Prof., Department of Information Ethics and Law Research, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc), Tehran, Iran
چکیده English

Language-in-use and linguistic context are crucial concepts in both the philosophy of language and corpus linguistics. Wittgenstein’s perspective on language-in-use shares notable similarities with corpus linguistics. Both approaches highlight the significance of studying language within its contextual framework and challenge traditional views of language. This article aims to elucidate how the concept of language-in-use and the examination of language in context, particularly in the later Wittgenstein's framework, align with modern corpus studies that utilize big data for linguistic analysis instead of relying solely on linguistic intuition. The late Wittgenstein's paradox of rule-following may even serve as a philosophical foundation for transitioning from rule-based linguistics and rule-based natural language processing to corpus linguistics and statistical natural language processing. The intersection of philosophy of language and corpus linguistics, especially regarding language games and rule-following, presents a rich domain for interdisciplinary research. Corpus linguistics offers empirical tools that can challenge philosophical theories of language use, while philosophical insights can guide the interpretation of corpus data. This synergy can foster a deeper understanding of how language operates as a rule-based activity and a dynamic social phenomenon. Additionally, we will discuss how Wittgenstein’s notion of family resemblance may present challenges for corpus linguistics, natural language processing, and large-scale language models.

کلیدواژه‌ها English

Language use
Context
Philosophy of language
Rule-oriented linguistics
Language games
Atkins, S., Clear, J. & Ostler, N. (1992). Corpus design criteria. Literary and Linguistic Computing, 7(1), 1-16.
Austin, J. (1962). How to do things with words. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Bain, R., Festa, A., Lee, G. Y. & Zhang, A. (2022). Wittgenstein's philosophy of language: The philosophical origins of modern NLP thinking. ResearchGate, 1-13.
Baldwin, T. (2001). Russell. In A. P. Martinich & D. Sosa (Eds.), A companion to analytic philosophy (pp. xx-xx). Blackwell Companions to Philosophy.
Biletzki, A. & Matar, A. (2023). Ludwig Wittgenstein. In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2023 Edition). Retrieved from https://plato.stanford.edu/archives/fall2023/entries/wittgenstein/.
Cambridge University Press. (n.d.). What is corpus linguistics? Retrieved from https://www.cambridge.org/core/books/corpus-linguistics/what-is-corpus-linguistics/C16393FB65F2BA9D7C7EFF9284F99EAE.
Crystal, D. (1991). A dictionary of linguistics and phonetics (3rd ed.). Blackwell.
Hacker, P. M. S. (2001). Ludwig Wittgenstein. In A. P. Martinich & D. Sosa (Eds.), A companion to analytic philosophy (pp. xx-xx). Blackwell Companions to Philosophy.
Horwich, P. (2019). Wittgenstein on truth. In N. Da Costa & S. Wuppuluri (Eds.), Wittgensteinian: Looking at the world from the viewpoint of Wittgenstein's philosophy (pp. 151-162). Springer Verlag.
Hunston, S. (2002). Corpora in applied linguistics. Cambridge University Press.
Kripke, S. (1982). Wittgenstein on rules and private language: An elementary exposition. Oxford: Blackwell.
Liddy, E. D. (2001). Natural language processing. In Encyclopedia of Library and Information Science (2nd ed.). New York: Marcel Dekker, Inc.
Lyons, J. (1981). Language and linguistics: An introduction. Cambridge University Press.
Marian, D. (2022). The correspondence theory of truth. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved from https://plato.stanford.edu/archives/sum2022/entries/truth-correspondence/.
Martinich, A. P. (2001). Introduction. In A. P. Martinich & D. Sosa (Eds.), A companion to analytic philosophy (pp. xx-xx). Blackwell Companions to Philosophy.
McEnery, T. & Wilson, A. (2001). Corpus linguistics: An introduction. Edinburgh University Press.
Pirozelli, P. & Camara, I. (2022). Natural language at a crossroads: Formal and probabilistic approaches in philosophy and computer sciences. Manuscrito, 45(2), 50-81.
Rosemeyer, M. (2022). Discourse traditions and corpus linguistics. In Manual of Discourse Traditions in Romance (pp. 647-668).
Salis, P. (2019). Does language have a downtown? Wittgenstein, Brandom, and the game of giving and asking for reasons. Disputatio: Philosophical Research Bulletin, 8(9), 494-515.
Vossenkuhl, W. (2017). The practice of following rules. Wittgenstein-Studien, 8(1), 137-158.
Wittgenstein, L. (1961). Tractatus Logico-Philosophicus (D. F. Pears & B. F. McGuinness, Trans.). New York: Humanities Press.
Wittgenstein, L. (2009). Philosophical Investigations (4th ed., P. M. S. Hacker & J. Schulte, Eds. & Trans.). Oxford: Wiley-Blackwell.
 

  • تاریخ دریافت 05 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 26 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 29 اسفند 1403