مقایسه استراتژی شبکه سلامت تلویزیون و سازمان بهداشت جهانی در افزایش سواد سلامت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم ارتباطات، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 عضو هیئت علمی، گروه علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد، گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
10.22034/aimj.2024.227962
چکیده
این پژوهش به‌صورت میان رشته‌ای با روش آمیخته، در دو بخش کمی و کیفی (تحلیل مضمون) انجام پذیرفته است. هدف پژوهش، دستیابی به مضامین سواد سلامت در برنامه‌های تلویزیون و نقاط اشتراک و افتراق بین عملکرد سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و تعریف کارشناسان سازمان بهداشت جهانی از مفهوم سواد سلامت بوده است. جامعۀ آماری پژوهش، برنامه‌های سلامت تلویزیون بود. داده‌های حاصل از مشاهده با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و به‌شیوۀ استدلال استقرایی جمع‌آوری شدند. در بخش کمّی، بهره‌مندی از آزمون فریدمن و تی وابسته، به شناسایی اولویت بُعد جسمانی سلامت، در پاسخ به فرضیۀ پژوهش منجر شد. در بخش کیفی (تحلیل مضمون)، به‌روش آترید استرلینگ، داده‌ها کدگذاری شدند و از مضامین پایه و سازمان‌دهنده، به مضامین کلی و شبکه روابط مضامین دست یافتیم. علاوه‌برآن، نتایج حاصل از تطبیق برنامه‌ها با تعاریف کارشناسان جهانی، به نقاط مشترک و کاستی‌های برنامه‌ها منجر شد. از نقاط مشترک می‌توان به مراقبت‌های پزشکی براساس توصیه‌های پزشکان و پرستاران برای بهبود و درمان و استفاده از اطلاعات و مفاهیم بهداشتی، برای کاهش خطرها و پیشگیری از بیماری‌ها و ارائه مفاهیم اشاره کرد. غالب برنامه‌های پیشگیری از بیماری‌ها، به بخش بیماری‌های سرایت‌نشدنی اختصاص داده شدند. از کاستی‌های برنامه‌ها، می‌توان بی‌توجهی به تقویت شهروندی فعال و شناخت حقوق افراد به‌عنوان بیمار و بی‌توجهی در آگاه‌سازی و جهت‌یابی به‌عنوان مصرف‌کنندۀ محصولات بهداشتی و دستیابی به ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی برای بهبود سلامت را در برنامه‌های سیمای ملی نام برد. توجه به شاخص‌های سلامت در برنامه‌ها و مقایسه با نظریه‌های کارشناسان سازمان بهداشت جهانی، برای رفع کاستی‌ها، از نوآوری‌های پژوهش حاضر بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Comparing the Strategy of TV Health Network and World Health Organization in Increasing Health Literacy

نویسندگان English

Mina Nemati Soldaragh 1
Afsaneh Mozaffari 2
Ali Delavar 3
1 PhD Student, Department of Communication Sciences, Research Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Faculty member, Department of Communication Sciences, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Prof., Department of Measurement and Evaluation, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
چکیده English

This research has been conducted with the aim of finding commonalities and differences between the performance of Iran's national television and the definition of global health experts in the concept of health literacy using a combined method in both quantitative and qualitative parts of thematic analysis. The data obtained from the observation with the stratified random sampling method in the statistical population of TV health programs with the inductive reasoning method led to the identification of the priority of the physical dimension in the quantitative part. In the qualitative part, we obtained the basic themes and organization, general themes, and the inter-subject communication network. Also, the results of comparing the programs with the definitions of global experts revealed the common points and shortcomings of the programs. Common points include medical care based on the recommendations of doctors and nurses for improvement and treatment, and the use of health information and concepts to reduce risks and prevent diseases and provide concepts. Most prevention programs are dedicated to non-communicable diseases. Among the shortcomings of the programs, we can mention the lack of attention to strengthening active citizenship and the recognition of people's rights as patients, and the lack of attention to informing the audience as consumers of health products and reaching health centers to improve health. Paying attention to health indicators in the programs and comparing it with the opinions of global health experts in order to eliminate deficiencies and deficiencies has been one of the research innovations.

کلیدواژه‌ها English

Strategy
Health TV channel
World Health Organization
health literacy
Comparison
ایزدی، لویا؛ تقدیسی، محمدحسین؛ قدمی، محسن؛ دلاور، علی و ساروخانی، باقر (1399). شناسایى عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیرى در بحران در سازمان‌هاى رسانه‌اى: مرور سیستماتیک با تأکید بر سواد رسانه‌اى در بحران سلامت (در پاندمى کرونا). فصلنامه علمى پژوهشى آموزش بهداشت و ارتقاى سلامت، 8(4)، 390- 406.  
تانکارد، جیمز و سورین، ورنر جوزف (1399). نظریه‌های ارتباطات (علیرضا دهقان، مترجم)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
توکلی کامه علیا، مریم (1397). سازمان بهداشت جهانی و استراتژی‌های آن در خصوص طب سنتی کشور‌ها. همایش طب سنتی ایرانی و یک دهه فعالیت آکادمیک: نقد گذشته، افق آینده.
خداداد، زهرا (1399). نگاهی کلی به عملکرد سازمان جهانی بهداشت در بحران کرونا. وبسایت تالار گفت‎وگوی تخصصی حقوقی و سیاسی بین‌المللی انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد. مشاهده در تیر ماه 1401.
دقیقی خداشهری، آمنه و بانشی، لیلا (1393). رابطه میان زمان تماشای برنامه‌های تلویزیون با اضافه وزن و اضطراب دانش‌آموزان ابتدایی. پژوهش‌های ارتباطی، 21(80)، 157- 177.
دلاور، علی و کوشکی، شیرین (1396). روش تحقیق آمیخته (چاپ چهارم)، نشر ویرایش.
دلاور، علی. (1398). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی (چاپ هیجدهم)، انتشارات رشد.
راثی تهرانی، حبیب (1389). سنجش نگرش مخاطبان تلویزیون نسبت به تأثیر پیامهای سلامت نقش تلویزیون در ترویج سلامت شهروندان 51 سال به بالای تهرانی. پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه علامه طباطبائی.
رائی تهرانی، حبیب و عاطفی منش، روشنک (1399). ارتباطات سلامت: مبانی و رویکردها. انتشارات اندیشه احسان.
عبداللهی نژاد، علیرضا؛ بصیریان جهرمی، حسین و نحوی، مرضیه (1397). مطالعه سیاست‌های رسانه ملی در حوزه ارتباطات سلامت. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 14(51)، 201- 226.
علیپور، مهدیس (1391). نقص برنامههای بهداشتی و پزشکی تلویزیون بر سلامت جسمانی و روانی پیامگیران. پایان‌نامه جهت دریافت کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی، پردیس آموزش‌های نیمه حضوری.
فرهنگی، علی اکبر و ببران، صدیقه (1394). مدیریت رسانه، نشر مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
متولی، کاظم (1384). افکار عمومی و شیوههای اقناع (چاپ اول)، تهران: انتشارت بهجت.
مصدق راد، علی محمد (1398). الگوی حاکمیت نظام سلامت ایران، یک مطالعه تطبیقی. مجله علوم پزشکی رازی، 26(9)، 10-28.
ولدی، سردار (1395). ارزیابی عملکرد شبکه سلامت سیمای جمهوری اسلامی ایران در افزایش سلامت جامعه از منظر مخاطبان و متخصصان سلامت. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، دانشکده ارتباطات.
Cavill, N. & Bauman, A. (2004). Changing the way people think about health-enhancing physical activity: do mass media campaigns have a role? Journal of Sports Sciences, 22(8), 771–790.
ECOSOC (2009). “Ministerial Declaration – 2009 High-Level Segment: Implementing the internationally agreed goals and commitments in regard to global public health.” https://www.un.org/en/ecosoc/julyhls/pdf09/ministerial_declaration-2009.pdf
Griffiths, W. & Knutson, A.L. (1960). The role of mass media in public health. American Journal of Public Health and the Nation Health, 50(4).
Levin-Zamir, Diane & Bertschi sabella (2018). Media Health Literacy, eHealth Literacy, and the Role of the Social Environment in Context. International Journal of environmental research and public health, 15(8). doi: 10.3390/ijerph15081643.
Nutbeam, D. (1998). Health promotion glossary. Health Promotion International, 13 (4), 349-364. doi: 10.1093/heapro/13.4.349
Ratzan, C. (2001). Health literacy: communication for the public good. Journal of health communication, international perspectives, 16(2), 207-214.
Rudd, R.E. (2015). The evolving concept of Health literacy: New directions for health literacy studies. Journal of Communication in Healthcare, 8 (1), 7-9.
Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12:80. doi: 10.1186/1471-2458-12-80

  • تاریخ دریافت 31 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 07 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 07 شهریور 1404