طراحی مدل ساختاری سرمایۀ فکری هوشمند در دانشگاه‌های علوم پزشکی

سهرابی, فاطمه; سمیعی, روح اله; مزیدی, علیرضا

doi:10.22034/aimj.2025.510464.1629

طراحی مدل ساختاری سرمایۀ فکری هوشمند در دانشگاه‌های علوم پزشکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه سهرابی ¹

روح اله سمیعی ²

علیرضا مزیدی ²

¹ دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران

² استادیار، گروه مدیریت، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران

10.22034/aimj.2025.510464.1629

چکیده

امروزه با در نظرگرفتن شرایط پویا و پیچیدة فراروی سازمان‌ها، سرمایۀ فکری به دارایی مهمی برای سازمان‌ها بدل شده است. هدف این پژوهش، طراحی مدل ساختاری سرمایۀ فکری هوشمند در دانشگاه‌های علوم پزشکی بود. این پژوهش به‌صورت توصیفی و آمیختۀ اکتشافی انجام شده است. در بخش کیفی، برای شناسایی مؤلفه‌ها با 10 خبره دانشگاهی حوزۀ مدیریت که به روش قضاوتی هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه شد. جامعۀ آماری بخش کمّی، مدیران (عالی، میانی، عملیاتی) واحد‌های دانشگاه علوم‌ پزشکی منطقۀ یک کشور بود. حجم نمونه از بین 140 مدیر شناسایی شده، بر اساس جدول کرجسی و مورگان، 103 نفر تعیین و به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شد. یافته‌های بخش کیفی نشان می‌دهد که این مدل مشتمل است بر 22 مؤلفه در 5 بُعد (عوامل علی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها و اقدامات و پیامدها). همچنین یافته‌های بخش کمّی نشان می‌دهد که عوامل علّی به میزان 880/0 بر سرمایۀ فکری هوشمند تأثیر دارد و سرمایۀ فکری هوشمند، عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر به‌ترتیب، به میزان 371/0، 326/0 و 345/0 بر راهبردها و اقدام‌ها تأثیر دارند و راهبردها و اقدام‌ها نیز به میزان 563/0 بر پیامدها تأثیر می‌گذارند.

کلیدواژه‌ها

سرمایۀ فکری

هوشمند

دانشگاه

علوم پزشکی

عنوان مقاله English

Designing a Structural Model of Smart Intellectual Capital in Medical Universities

نویسندگان English

Fateme Sohrabi ¹

Roohalla Samiee ²

Alireza Mazidi ²

¹ PhD Candidate, Department of Management, Aliabad Katul Branch, Islamic Azad University, Aliabad Katul, Iran

² Assistant Prof., Department of Management, Aliabad Katul Branch, Islamic Azad University, Aliabad Katul, Iran

چکیده English

Nowadays, considering the dynamic and complex conditions facing organizations, intellectual capital is becoming an important asset for organizations. The aim of this research was to design a structural model of intelligent intellectual capital in medical universities. This research was conducted in a descriptive and mixed exploratory manner. In the qualitative part, in order to identify the components, interviews were conducted with 10 academic experts in the field of management who were selected using a purposeful judgment method. In the quantitative part, the statistical population was 140 managers (senior, middle, operational) of the units of the University of Medical Sciences in Region One of the country, and the sample size was determined as 103 people based on the Krejci and Morgan table and by simple random sampling method. The findings of the qualitative part show that this model has 22 components in 5 dimensions (causal, contextual, intervening factors, strategies and actions, and consequences). Also, the findings of the quantitative section show that causal factors have an impact of 0.880 on intelligent intellectual capital, and intelligent intellectual capital, contextual and interfering factors have an impact of 0.371, 0.326 and 0.345 on strategies and actions, and strategies and actions also have an impact of 0.563 on outcomes.

کلیدواژه‌ها English

Intellectual capital

Smart

University

Medical sciences

آذر، عادل و خسروانی، فرزانه (1398). تحقیق در عملیات نرم (رویکردهای ساختاردهی مسئله) (چاپ دوم)، تهران: انتشارات سازمان مدیریت صنعتی.

بنی اسدی، مریم؛ روشن، سیدعلیقلی؛ یعقوبی، نورمحمد و رونقی، محمدحسین (1400). طراحی الگوی جامع سرمایۀ فکری با استفاده از رویکرد فراترکیب. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی،13(4)، 221-254.

حیدری هراتمه، مصطفی (1403). بررسی تأثیر سرمایۀ فکری بر مزیت رقابتی (تعدیلگری کیفیت و سرعت نوآوری و هوش تجاری). مجله توسعه و سرمایه، 10(1)، 139- 160.

داوری، علی و رضازاده، آرش (1397). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.

دهقان، حبیب‌اله؛ وکیلی‌فرد، حمیدرضا؛ یعقوب نژاد، احمد و رهنمای رودپشتی، فریدون (1398). ارائه الگوی مدیریت سرمایۀ فکری در جمهوری اسلامی ایران، مدیریت نظامی،19(74)، 1-30.

روان‌گرد، رسول و صالح اردستانی، عباس (1397). بررسی تأثیر سرمایه‌های فکری بر هوشمندی سازمانی (مطالعه موردی: سازمان تأمین اجتماعی). کنفرانس ملی اندیشه‌های نوین و خلاق در مدیریت، حسابداری مطالعات حقوقی و اجتماعی.

شفاعت تکلدان، مهدی؛ جهانشاد، آزیتا و پورزمانی، زهرا (1403). تبیین الگوی سرمایۀ فکری و مزیت رقابتی در کسب‌وکارهای نوپا، مدیریت پویا و تحلیل کسب‌وکار، 3(5)، 332- 350.

شکیبا، الهام؛ سادات فدوی، محبوبه و نادی، محمدعلی (1402). نقش و جایگاه دانشگاه‌های علوم پزشکی در قدرت سخت کشور، آموزش در علوم پزشکی، 23(41)، 289- 300.

صبوری ‌مطلق، محمد؛ پورحسینی، ابراهیم و رحیمی کیا، امین (1396). طراحی و آزمون الگوی اندازه‌گیری سرمایۀ فکری مدیران در مراکز آموزشی، مدیریت استاندارد و کیفیت، 7(3)، 81- 92.

عباس‌زاده امیردهی، سعید؛ اشراق، شهرام؛ نبی‌پور افروزی، مهدی و توانگرزاده، شهریار (1398). بررسی تأثیر سرمایۀ فکری بر عملکرد دانشگاه‌ها، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 2(11).

فرشیدمقدم، عاطفه و ملایی، سعید (1398). سرمایۀ فکری و قابلیت اتکا و مربوط بودن به اطلاعات مالی (چاپ اول)، تهران: تخت سلیمان.

قربانی، محمود؛ ناصری، نازیا سادات و شاه نظری، علی (1400). طراحی مدل کیفی سرمایۀ فکری با رویکرد یادگیری سازمانی در آموزش و پرورش. دوماهنامه علمی ـ پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 12(2)، 23-39.

گودرزی، مهدی؛ چهارمحالی، علی اکبر، رحمانی نیا، احسان؛ نیکومرام، هاشم و امینی خوزانی، محسن (1403). ارائه مدلی برای بررسی اثر سرمایۀ فکری بر توانمندی‌‌های رقابتی شرکت‌ها (رهیافت الگوی معادلات ساختاری)، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 13(52)، 443- 458.

محمد آبادی، معصومه؛ محمد آبادی، احمد و کرد فیروزجائی، فهیمه (1401). شناسایی مؤلفه‌های سرمایۀ فکری مدرسان دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی، مدیریت دانشگاهی، 1(1)، 137- 166.

ملک جعفریان، آسیه؛ طاهری لاری، مسعود؛ قربانی، محمود؛ ایرانمنش، انیس و وفایی نجار، علی (1402). طراحی و اعتبار سنجی مدل ارتقای سرمایۀ فکری با رویکرد سرمایه اجتماعی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مجله دانشکده پزشکی، 66(5)، 1206- 1224.

Bornemann, M., Alwert, K., and Will, M. (2021). Lessons learned in intellectual capital management in Germany between and History.applications, outlook. Journal of Intellectual Capital, 22(3), 560-586.

Faisal, M., Banwet, D.K. & Shankar, R. (2006). Supply chain risk mitigation: modelling the enablers, Business Process Management, 12(4), 535-552.

Ikram, R. & Shaker, J. (2022). The Impact of Intellectual Capital on Smart Organization in AlBashir Hospital. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 12(1), 1391–1406.

Konno, N. & Schillaci, C. (2021). Intellectual capital in Society 5.0 by the lens of the knowledge creation theory, Journal of Intellectual Capital, 22(3),478-505.

Lincoln, Y. & Guba, E. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Technology Research and Development, 30, 233-252.

Prince, G., Dumay, J., Schiuma, G., & Passiante, G. (2022). Managing intellectual capital through a collective intelligence approach: An integrated framework for universities. Journal of Intellectual Capital, 17(2), 298-319.

Sabrang, M., Tjanring, A. R., Ilyas, G. B., Gusti, Y. K., Yusriadi, Y., Lionardo, A. & Nasirin, C. (2021). Analysis of service quality with intellectual capital and social capital through the quality of human resources which has an impact on customer satisfaction. In Proceedings of the International Conference on Industrial Engineering and Operations Management (pp. 7208-7214).

Sayani, M. (2018). Cross-Cultural Comparisons on Surrogacy and Egg Donation: Interdisciplinary Perspectives from India, Germany and Israel, Springer Verlag.

Shaker Mohamad, M. and Nadhim Al-Abadi, O. (2022). Intellectual Capital in Higher Education InstitutionsFeatures of Application in Al-Kunooze University College: The Requirements, International Journal of Economics and Business Administration, 5(4), 101-124.

Vrontis, D., Christofi, M., Pereira, V., Tarba, S., Makrides, A. & Trichina, E. (2023). Artificial intelligence, robotics, advanced technologies and human resource management: a systematic review. Artificial intelligence and international HRM, 172-201.

Wang, P. (2022). A study on the intellectual capital management over cloud computing using analytic hierarchy process and partial least squares. Kybernetes, 51(6), 2089-2108.