بررسی رابطۀ مدیریت دانش براساس نظریه نوناکا (SECI) و فرهنگ سازمانی براساس مدل رابینز: مطالعۀ موردی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

مرادمند, علی

doi:10.22034/aimj.2025.457723.1589

بررسی رابطۀ مدیریت دانش براساس نظریه نوناکا (SECI) و فرهنگ سازمانی براساس مدل رابینز: مطالعۀ موردی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

علی مرادمند

استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

10.22034/aimj.2025.457723.1589

چکیده

هدف پژوهش، بررسی جایگاه مدیریت دانش در دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و ارتباط بین مؤلفه‌های مدیریت دانش براساس نظریه نوناکا و تاکوچی و فرهنگ سازمانی نظریۀ رابینز است. این پژوهش از نوع توصیفی است و به‌روش پیمایشی اجرا شده است. جامعۀ آماری پژوهش 510 نفر از اعضای هیئت‌علمی و کارمندان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان است که از این جامعه، 220 نفر به‌روش طبقه‌ای تصادفی و براساس فرمول کرجسی ـ مورگان انتخاب شد. نتایج نشان داد که در مجموع، وضعیت مدیریت دانش در دانشگاه، کمتر از شاخص مطلوب (5/3) است و فقط مؤلفۀ جامعه‌پذیری با میانگین 67/3 بالاتر از شاخص مطلوب بود. همچنین تفاوت میانگین‌های اعضای هیئت‌علمی و کارمندان دانشگاه برای مؤلفه‌های جامعه‌پذیری و درونی‌سازی معنادار به‌دست آمد. هم‌بستگی و ارتباط بین مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش نیز معنادار به‌دست آمد. مؤلفۀ جامعه‌پذیری بیشترین و مؤلفۀ بیرونی‌سازی کمترین هم‌بستگی را با فرهنگ سازمانی نشان داد. بر اساس نتایج تحلیل رگرسیون خطی، سه مؤلفۀ توجه به جزئیات، توجه به اعضای سازمان و تأثیر نتایج تصمیمات بر کارکنان، تأثیر معناداری بر مدیریت دانش ندارد؛ اما 6 مؤلفۀ دیگر (خلاقیت و نوآوری، خطرپذیری، توجه به ره‌آورد، توجه به تیم، جاه‌طلبی و تهورطلبی و پایداری) در مجموع 54 درصد از واریانس مدیریت دانش را پیش‌بینی می‌کنند. بین مؤلفه‌های مدیریت دانش براساس مدل نوناکا و تاکوچی و مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی بر اساس مدل رابینز رابطۀ مثبت، مستقیم و معنادار وجود دارد و بیشترین میزان هم‌بستگی به مؤلفۀ جامعه‌پذیری و کمترین هم‌بستگی به مؤلفۀ درونی‌سازی اختصاص دارد. هم‌بستگی بین فرهنگ سازمانی و تمام مؤلفه‌های مدیریت دانش معنادار است و هم‌بستگی مثبت و مستقیمی بین فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش سازمانی وجود دارد. در پایان پیشنهادهایی نیز بر اساس نتایج پژوهش ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

مدیریت دانش

فرهنگ سازمانی

مدل تولید و تبدیل دانش سازمانی

نوناکا و تاکوچی

رابینز

دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

عنوان مقاله English

Investigating the Relationship between Knowledge Management based on Nonaka's Theory (SECI) and Organizational Culture based on Robbins' Model: Case Study Azarbijan Shahid Madani Universityn

نویسنده English

Azarbijan Moradmand

Assistant Prof., Department of Information Science and Knowledge Studies, Faculty of Education and Psychology, Azarbijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran.

چکیده English

Investigating the position of knowledge management in Azarbijan Shahid Madani University and the relationship between the knowledge management and organizational culture. This research carried out by a survey method. Statistics include Pearson correlation tests, one-group t-test and linear regression analysis. The statistical population includes 510 people and from which a sample of 220 people was selected by random method. In general, the state of knowledge management in the university is lower than the assumed optimal index (T-value = 3.5) and only in the case of the sociability component with an average (3.67) was higher than the assumed optimal index. Also, the difference between the averages of faculty members and university employees regarding the components of socialization and internalization is significant at the level (P<0.05). Correlation and relationship between the components of organizational culture and knowledge management existed at the level (P<0.05) and it is significant. The socialization component has the highest correlation and the externalization component has the lowest correlation with organizational culture. The results of linear regression analysis showed that the three components of attention to details, attention to organization members and the impact of decision results on employees do not have a significant effect on knowledge management, but the other 6 components (creativity and innovation, risk-taking, attention to results, attention to the team) , ambition and recklessness and sustainability) are able to predict 54% of the variance of knowledge management. There is a positive, direct and meaningful relationship between the components of knowledge management based on Nonaka and Takeuchi's model and the components of organizational culture based on Robbins' model, and the highest correlation is assigned to the socialization component and the lowest correlation to the internalization component. has it. But the correlation between organizational culture and all components of knowledge management is significant and there is a positive and direct correlation between organizational culture and organizational knowledge management. The suggestions have also been provided at the end.

کلیدواژه‌ها English

Knowledge management

Organizational culture

Theory of knowledge production and transformation

Nonaka and Takeuchi

Robbins

Shahid Madani University of Azerbaijan

امیراسماعیلی، محمدرضا؛ نکویی مقدم، محمود؛ خسروی، سجاد؛ میرزایی، سعید و ارومیه‌ای، نادی (1393). رابطه بین مولفه‌های فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش: مطالعه موردی دانشگاه علوم پزشکی کرمان. مدیریت اطلاعات سلامت، 11 (6)، 770- 778.

پارسا، عبدالله؛ مهرعلی‌زاده، یدالله؛ زمانی، عصمت (1393). بررسی جایگاه مدیریت دانش در دانشگاه شهید چمران اهواز براساس نظریۀ نوناکا (SECI) و رابطۀ آن با فرهنگ سازمانی. فصلنامۀ توسعۀ اجتماعی (توسعۀ انسانی سابق)، 9 (1)، 161- 186.

تبریزی، ع. (1397)، ارایه مدل ساختاری تاثیر چابکی بر عملکرد سازمانی با نقش میانجی مدیریت دانش، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه علوم و تحقیقات تهران.

حسن زاده، محمد (1385). مدیریت دانش: مفاهیم و زیرساخت‌ها. تهران: نشر کتابدار.

رابینز، استیفن پی (1379). مبانی رفتار سازمانی (علی پارساییان و سید محمد اعرابی، مترجمان)، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

فدایی، غلامرضا؛ نقشینه، نادر؛ اندایش، سیف اله (1397). بررسی رابطۀ بین فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش در دانشگاه تهران. فصلنامه مطالعات کتابداری و علم اطلاعات، 10(2)، 103- 128.

قناتی، سوسن (1387). بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و ساختار سازمانی کارآفرینانه در دانشگاه تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران.

کشاورزی، علی حسین؛ رمضانی، یوسف (1389). بررسی رابطۀ بین فرایندهای مدیریت دانش و شاخص‌های فرهنگ سازمانی از دیدگاه رابینز، چشم‌انداز مدیریت دولتی، 3، 25-46.

Abu Rumman, M. A., Rosmaini, T. and AlZoubi, T. A. (2020). The Relationship Between Knowledge Management, Organizational Culture, and Organizational Performance. IEST Engineering and management. 83(5), 2957 – 2972.

Ahmed, S., Ashraf, A. and Sheikh, A. (2020). Relationship between Organizational Culture and Knowledge Sharing: A Study of University Librarians, Libri, 1(ahead-of-print).

Ayo, E., Foloranso, O. and Folorunso, S. (2019). “CA-KSE: a combinatorial algorithm for benchmarking in knowledge sharing environment,” Int. J. Intell. Comput. Cybern

Cameron, K. S. and Quinn R. E. (2006). Diagnosing and changing organizational culture : based on the competing values framework. MA: Addition – Wesley, Reading.

Delong, D. W., Fahey, L. (2000). Diagnosing culture barriers to knowledge management. Academy of Management Executive. 14 (4),113 – 120.

Drucker, P. (2000). Knowledge work. Executive Excellence, 17 (4), 11-12.

Finkbeiner, P. (2017). Social media for knowledge sharing in automotive repair. Springer International publishing.

Halawi, L., Aronson, J. and McCarthy, R. (2006). Resource-based view of knowledge management for competitive advantage. The Electronic Journal of Knowledge Management, 3 (2), 75-86.

Hall, R. (1993). A framework linking intangible resources and capabilities to sustainable competitive advantage. Strategic Management Journal, 14(8), 607-618.

Kucharska, W. and Bedford, D. (2019). Knowledge sharing and organizational culture dimensions: does job satisfaction matter? Electron. J. Knowl. Manag., 17( 1),1–18.

Kuratko, D. F., &Welsch, H. P. (2004). Strategic Entrepreneurial growth (2nd ed.). Ohio: Thomson, South-Western.

Nonaka, I. (1994). A dynamic theory of organizational knowledge creation. Organizational Science, 5 (1), 134 – 139.

Nonaka, I., Takeuchi, H. (1995). The Knowledge Creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation, Oxford University Press, New York, NY.

Oakland, J. (2003) TQM: Text with cases. 3 edn.: Oxford: Butterworth Heinemann.

Pillania, R. K. (2006). State of organizational culture for knowledge management in Indoin industry, Global Business Review, 1(1), 119 – 135.

Probodha, J. and Vasanthapriyan, S. (2019). Analysis of Knowledge Sharing Barriers in Sri Lankan Software Companies, Int. J. Knowl. Manag., 5(4),78–93.

Robbins, S.P. (2005). Organizational behavior, prentice Hall.

Sawan, F. and Nuthattai, Suryadi. (2020). Impact of Organizational Culture on Knowledge Sharing Behavior, Advances in Social Science, Education and Humanties Research(ASEHR), Vol.526, Proceedings of the 4th International Conference on Research of Educational Administration and Management (ICREAM 2020).

Schien, E. H. (2004). Organizational culture and leadership. CA: Jossey-Bass, San Francisco.

Shahraki sanavi, F.; Robati, F.; Shahraki, F. (2016). The Relationship between organizational culture and knowledge management components of Lawson. The Turkish Online Journal of Art and Communication(TOJDAC), August, Pp. 2036 – 2042.

Shakeri, L., Baqutayan, M. S. (2020). Does Organizational Culture Supports Knowledge Creation? An overview, Journal of Science, Technology and Policy(JOSTIP), 6(2),1- 6.