فهم پدیدۀ فناوری اطلاعات سبز در شرکت‏های صنعتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهره محمدیاری 1
محمد تابان 2
1 استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه لرستان. خرم آباد، ایران
2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
10.22034/aimj.2025.475036.1603
چکیده
فناوری اطلاعات سبز، فناوری مطلوب و مکمل صنعت فناوری اطلاعات است که به مطالعات و فعالیت‌هایی در زمینۀ حفاظت از محیط زیست، در برابر زیان‌های فناوری اطلاعات اشاره دارد. فناوری اطلاعات سبز، هم از جنبۀ اقتصادی و هم زیست‌محیطی اهمیت بسیار دارد و به‌نوعی مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها نیز به حساب می‌آید. هدف اصلی پژوهش حاضر، فهم پدیدۀ فناوری اطلاعات سبز در شرکت‌های صنعتی است. این پژوهش بر اساس هدف، کاربردی است و بر اساس نوع روش، پژوهش کیفی با رویکرد اکتشافی است. در پژوهش حاضر، به‌منظور بهره‌گیری از تجارب و اطلاعات اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مدیران با سابقۀ شرکت‌های صنعتی در استان ایلام در بخش فناوری اطلاعات، برای رسیدن به عوامل تأثیرگذار از روش کیفی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر، خبرگانی هستند که از اعضای هیئت‌علمی و متخصص در زمینۀ فناوری اطلاعات سبز، استادان آشنا با موضوع پژوهش و مدیران با سابقۀ شرکت‌های صنعتی در بخش فناوری اطلاعات، انتخاب شده‌اند. از آنجایی که شناسایی خبرگان و صاحب‌نظران مسلط به حوزه موضوع پژوهش به‌راحتی امکان‌پذیر نیست، از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلولۀ برفی استفاده و در مجموع 12 نفر به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شد. در پژوهش حاضر برای شناسایی عوامل مؤثر بر فناوری اطلاعات سبز، از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز از روش تئوری داده‌بنیاد استفاده شده است. بر اساس نتایج پژوهش، 72 کد مشترک از مصاحبه‌ها استخراج شد که در قالب 15 مفهوم و 6 مقوله دسته‌بندی شدند که عبارت‌اند از: 1. الزمات به‌کارگیری فناوری اطلاعات سبز، شامل محرک‌های اقتصادی، مسئولیت اجتماعی و سیاست‌های دولت؛ 2. مقولۀ محوری، شامل مدیریت انرژی و فرایند بهینه سبز؛ 3. بسترها، شامل عوامل محیطی و سازمانی، عوامل تکنولوژیکی؛ 4. شرایط مداخله‌گر، شامل حاکمیت فناوری اطلاعات سبز و پایداری سازمان؛ 5. راهبردها، شامل یکپارچه‌سازی مرکز داده‌ها، توسعۀ برنامۀ فناوری اطلاعات سبز پایدار، ساختار هوشمند؛ 6. پیامدها، شامل پیامدهای محیط زیست و جامعه، پیامدهای مربوط به کارکنان، پیامدهای وجه عمومی سازمان و پیامدهای مربوط به مشتریان.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Understanding the Phenomenon of Green Information Technology in Industrial Companies

نویسندگان English

Zohre Mohammadyari 1
Mohammad Taban 2
1 Assistant Prof., Department of Management, Lorestan University, Khorramabad, Iran
2 Associate Prof., Department of Management, Faculty of Literature and Humanities, Ilam University, Ilam, Iran
چکیده English

Green information technology is a desirable technology that actually complements the information technology industry and refers to studies and activities in the field of environmental protection against information technology losses. Green information technology is very important from both economic and environmental aspects, and it is also considered as a kind of social responsibility of organizations. The main goal of this research is to understand the phenomenon of green information technology in industrial companies. This research is practical based on the purpose and it is a qualitative research based on the type of method. In the current research, in order to take advantage of the experiences and information of academic faculty members of universities and managers of industrial companies in Ilam province in the information technology sector, a qualitative method has been used. According to the nature of the present research, it can be said that it is practical in terms of its purpose. The statistical population of this research includes experts (members of academic staff and experts in the field of green information technology, professors familiar with the research topic and managers with experience in industrial companies in the field of information technology). Since the experts and experts who have mastery in the field of the research subject are not clearly identifiable, therefore, the purposeful and snowball sampling method was used and a total of 12 people were selected as the research sample. In this research, semi-structured interviews were used to identify factors affecting green information technology. For data analysis, the ground theory method (foundation data theory) has been used. The results showed that; 72 common codes were extracted from the conducted interviews, which were categorized into 15 concepts and 6 categories. Requirements for the use of green information technology (including economic drivers, social responsibility and government policies), key categories (including energy management and optimal green process), platforms (including environmental and organizational factors, technological factors), intervening conditions (including technology governance Green information and organizational sustainability), strategies (including data center integration, development of a sustainable green information technology program, smart structure), consequences (including environmental and community consequences, employee consequences, public sector consequences and consequences related to customers).

کلیدواژه‌ها English

Green information
Green information technology
Data storage
Industrial companies
تقوا، محمدرضا؛ ظهرابی، مسعود؛ دهدشتی شاهرخ، زهره (1398). مدل ساختاری فناوری اطلاعات سبز و پایداری سازمانی. فصلنامه مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، 7(27)، 5-28.
حاجی حسینی، احسان (1401). بررسی رابطه فناوری اطلاعات سبز و بهره‌وری شهرداری. فصلنامه مدیریت، حسابداری و اقتصاد، 3(3)، 30-34.
حقیقی نسب، منیژه؛ تقوی، زهرا (1399). پذیرش فناوری اطلاعات سبز با استفاده از چارچوب فناوری ـ سازمان ـ محیط در صنعت بانکداری. فصلنامه مطالعات کسب‌وکارهای هوشمند، 9(34)، 63-94.
خدیور، آمنه؛ عبدیان، صبا (1397). مدل‌سازی بلوغ فناوری اطلاعات سبز با رویکرد پویایی شناسی سیستم‌ها. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 8(2)، 73- 91.
رونقی، محمدحسین (1400). ارائه چارچوب فناوری اطلاعات سبز با استفاده از رویکرد فراترکیب. فصلنامه مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، 10(38)، 238- 266.
سهرابی، جابر؛ عبدی، جهان؛ امامیان، یاسر (1400). بررسی تأثیر فناوری اطلاعات سبز بر فرهنگ بهره‌وری در کارخانه سیمان ایلام. فصلنامه مطالعات مدیریت و کارآفرینی، 7(1)، 697- 710.
ظهرابی، مسعود (1396). تأثیر فناوری اطلاعات سبز بر مؤلفه‌های اقتصادی پایداری شرکت‌های کوچک و متوسط ایران. دوفصلنامه مدیریت اطلاعات، 3(1)، 138- 155.
کریمی، حسین؛ بخشم، میلاد؛ حسین‌پور، مهدی (1400). طراحی الگوی آسیب شناسی استقرار فناوری اطلاعات سبز در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی. فصلنامه مدیریت بهداشت و درمان، 12(1)، 23- 35.
Akhtar, F., Huo, B. & Wang, Q. (2023). Embracing green supply chain collaboration through technologies: the bridging role of advanced manufacturing technology. Journal of Business & Industrial Marketing, 38(12), 2626-2642. https://doi.org/10.1108/JBIM-01-2022-0051.
Alam, S., Zhang, J., Shehzad, M.U., Khan, N. & Ali, A. (2023). Mediation approach of knowledge management process towards supply chain performance under green technology: an empirical analysis. Business Process Management Journal, 29(5), 1466-1490. https://doi.org/10.1108/BPMJ-01-2023-0045.
Alkatheeri, H.B., Jabeen, F., Mehmood, K. & Santoro, G. (2023). Elucidating the effect of information technology capabilities on organizational performance in UAE: a three-wave moderated-mediation model. International Journal of Emerging Markets, 18 (10), 3913-3934. https://doi.org/10.1108/IJOEM-08-2021-1250.
Al-Khatib, A.W. (2022). Big data analytics capabilities and green supply chain performance: investigating the moderated mediation model for green innovation and technological intensity. Business Process Management Journal, 28(5/6), 1446-1471. https://doi.org/10.1108/BPMJ-07-2022-0332.
Al-Swidi, A.K., Al-Hakimi, M.A., Al-Sarraf, J. & Al koliby, I.S. (2024). Innovate or perish: can green entrepreneurial orientation foster green innovation by leveraging green manufacturing practices under different levels of green technology turbulence? Journal of Manufacturing Technology Management, 35(1), 74-94. https://doi.org/10.1108/JMTM-06-2023-0222.
Anthony Jnr., B., Abdul Majid, M. & Romli, A. (2019). Green information technology adoption towards a sustainability policy agenda for government-based institutions: An administrative perspective. Journal of Science and Technology Policy Management, 10(2), 274-300. https://doi.org/10.1108/JSTPM-11-2017-0056.
Buba, A.K., Ibrahim, O. & Shehzad, H.M.F. (2022), "Behavioral intention model for green information technology adoption in Nigerian manufacturing industries. Aslib Journal of Information Management, 74(1), 158-180. https://doi.org/10.1108/AJIM-05-2021-0128.
Campbell, W. M., Moore, P., Ratcliffe, M. & Sharma, M. (2015). The influence of culture on the adoption of green IT. In Green services engineering, optimization, and modeling in the technological age (pp. 25-60). IGI Global Scientific Publishing.
Ghosh, A. & Haque, S. (2023). Can the components of green intellectual capital influence employee green behavior? An empirical analysis on Indian energy sector using the partial least squares method. Journal of Intellectual Capital, 24 (3), 632-652. https://doi.org/10.1108/JIC-10-2021-0284.
Lopez-Torres, G.C., Schiuma, G., Muñoz-Arteaga, J. & Alvarez-Torres, F.J. (2024). Unveiling the relationships between visibility, information technologies and innovation management for sustainability performance: an empirical study. European Journal of Innovation Management, https://doi.org/10.1108/EJIM-12-2023-1139.
Mat Nawi, M.N., Fauzi, M.A., Ting, I.W.K., Wider, W. & Amaka, G.B. (2025). Green information technology and green information systems: science mapping of present and future trends. Kybernetes, 54(6), 3136-3155. https://doi.org/10.1108/K-10-2023-2139.
Mehmood, K., Zia, A., Alkatheeri, H.B., Jabeen, F. & Zhang, H. (2023). Resource-based view theory perspective of information technology capabilities on organizational performance in hospitality firms: a time-lagged investigation. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 14(5), 701-716. https://doi.org/10.1108/JHTT-05-2021-0149.
Mouakket, S. & Aboelmaged, M. (2022). Drivers and outcomes of green information technology adoption in service organizations: an evidence from emerging economy context. Journal of Science and Technology Policy Management, 13(4), 898-924. https://doi.org/10.1108/JSTPM-09-2020-0137.
Mubarik, M., Raja Mohd Rasi, R.Z., Mubarak, M.F. & Ashraf, R. (2021). Impact of blockchain technology on green supply chain practices: evidence from emerging economy. Management of Environmental Quality, 32(5), 1023-1039. https://doi.org/10.1108/MEQ-11-2020-0277.
Paliwal, P. & Kumar, D. (2018) Green IT and environmental sustainability issues, In Information and Communication Technology for Sustainable Development (pp. 1-8). Springer, Singapore.
Riaz, A., Cepel, M., Ferraris, A., Ashfaq, K. & Rehman, S.U. (2024). Nexus among green intellectual capital, green information systems, green management initiatives and sustainable performance: a mediated-moderated perspective. Journal of Intellectual Capital, https://doi.org/10.1108/JIC-03-2023-0063.
Sharma, R., Lopes de Sousa Jabbour, A.B., Jain, V. & Shishodia, A. (2022). The role of digital technologies to unleash a green recovery: pathways and pitfalls to achieve the European Green Deal. Journal of Enterprise Information Management, 35(1), 266-294. https://doi.org/10.1108/JEIM-07-2021-0293.
Tseng, S.M. & Octavyaputri, S. (2024). Enhancing green service innovation behavior through green involvement: the role of information technology adoption. Aslib Journal of Information Management, https://doi.org/10.1108/AJIM-11-2023-0497.
Umar, M., Khan, S.A.R., Zia-ul-haq, H.M., Yusliza, M.Y. & Farooq, K. (2022). The role of emerging technologies in implementing green practices to achieve sustainable operations. The TQM Journal, 34(2), 232-249. https://doi.org/10.1108/TQM-06-2021-0172.
Yao, S., Song, Y., Yu, Y. & Guo, B. (2021). A study of group decision-making for green technology adoption in micro and small enterprises. Journal of Business & Industrial Marketing, 36(1), 86-96. https://doi.org/10.1108/JBIM-02-2020-0093.
 Zhang, J., Dost, M., Ahmad, M.S. & Alam, S. (2023). Linking green intellectual capital, ambidextrous green innovation and firms green performance: evidence from Pakistani manufacturing firms. Journal of Intellectual Capital, 24(4), 974-1001. https://doi.org/10.1108/JIC-02-2022-0032.

  • تاریخ دریافت 03 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 12 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 14 بهمن 1403