خدمات اطلاعاتی مبتنی بر فناوری تلفن همراه در کتابخانه‌های عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فریبرز درودی 1
مژگان ایران نژاد 2
1 استادیار، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایران داک)، تهران، ایران
2 کارشناس‌ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، نهاد کتابخانه‏های عمومی کشور، کرمان، ایران
10.22034/aimj.2025.486112.1609
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی انواع خدمات مبتنی بر تلفن همراه در کتابخانه‌های عمومی و بررسی میزان علاقه‌مندی دانشجویان کارشناسی‌ارشد، به ارائۀ خدمات مذکور است. پژوهش حاضر که به‌صورت پیمایشی انجام شده است، به‌لحاظ هدف، از نوع کاربردی و به‌لحاظ ماهیت، از نوع توصیفی و تحلیلی است. این پژوهش در دو مرحله اجرا شده است. مرحلۀ اول، به‌صورت کیفی و با ابزار مصاحبه و مرحلۀ دوم، به‌صورت کمی و با ابزار پرسش‌نامه انجام گرفت. جامعۀ آماری این پژوهش، دو دسته هستند: دستۀ اول، اعضای هیئت‌علمی علم اطلاعات و دانش‌شناسی و متخصصان حوزة فناوری اطلاعات و دستۀ دوم، دانشجویان کارشناسی ‌ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان بوده است. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش، مصاحبه و پرسش‌نامۀ محقق ساخته است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون‌های مختلف توصیفی و آزمون‌های آمار استنباطی شامل لوین، T مستقل، توکی و آنوا استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تلفن‌های همراه، قابلیت‌های متعددی در ارائۀ خدمات در کتابخانه‌های عمومی دارند. این خدمات در سه بخش «خدمات اطلاعاتی از راه دور»، «برنامه‌های کاربردی» و «شبکه‌های اجتماعی» تقسیم‌بندی شدند. کاربران با میانگین 46/4، تمایل زیادی به دریافت خدمات اطلاعاتی از راه دور، از طریق پیامک داشتند و از میان این خدمات، اطلاع از خریداری شدن منابع محبوب و جدیدترین کتاب‌های کتابخانه، به‌ترتیب با 55/4 و 54/4 بیشترین میانگین را داشتند. برنامه‌های کاربردی با میانگین 96/3 نیز با استقبال زیاد کاربران مواجه شد و دریافت کتاب‌های الکترونیکی از این طریق با مقدار 57/4 بیشترین میانگین را به خود اختصاص داد. یافته‌ها بیانگر تمایل کاربران به فناوری شبکه‌های اجتماعی با میانگین 02/4 است و از میان مؤلفه‌های آن، دریافت لینک دانلود کتاب‌های الکترونیکی و ... نیز با مقدار 5/4، بیشترین میانگین را به خود اختصاص داد. نتایج حاکی از آن است که بین میزان علاقه‌مندی دانشجویان کارشناسی‌ ارشد به فناوری‌های تلفن همراه و هر یک از متغیرهای جنسیت و میزان مراجعه به کتابخانه، تفاوت معناداری وجود دارد؛ اما به‌لحاظ علت مراجعۀ کاربران تفاوت معناداری مشاهده نمی‌شود. پیشنهاد می‌شود که کتابخانه‌های عمومی، سیاست‌های خود را در این زمینه تغییر دهند و تنوع و میزان خدمات خود را با استفاده از فناوری‌های نوین تلفن همراه ارتقا دهند. با عنایت به نتایج پژوهش، می‌توان در زمینۀ‌ راه‌اندازی و بهره‌گیری از این فناوری‌ها، در کتابخانه‌های عمومی سود جست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Information Services Based on Mobile Phone Ttechnology in Public Libraries

نویسندگان English

Fariborz Doroudi 1
Mojgan Irannejad 2
1 Assistant Prof., Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc), Tehran, Iran
2 MSc., Department of Information Science and Knowledge, Public Libraries Institute, Kerman, Iran
چکیده English

This study aims to identify different smartphone-related services in public libraries. It also attempts to determine MA students' interest in offering the said services. This article lends itself to survey approaches. Concerning the objective and nature of the research, it is applied and favors a descriptive-analytical approach, respectively. The project was conducted in two stages; the first stage was qualitative and employed interviews and the second stage which used questionnaires was quantitative. The population of the study was comprised of two groups, that is to say, the faculty members of the Knowledge and Information Science department and information technology experts as well as MA students at Islamic Azad University, Kerman Branch. Interviews and a self-designed questionnaire were included in the research instrument. The data obtained were analyzed using descriptive and inferential statistics including Levene's test, Independent Samples t-test, Tukey post hoc, and ANOVA tests. The findings illustrate that smartphones possess diverse capabilities for offering services in public libraries which could be classified as "Remote Information Services", "Applications " and "Social Networks". The users showed a high interest (M= 4.46) toward receiving the services via SMS and of the most important services, mention could be made of being informed of the books purchased for the user (M= 4.55) and of the newly-purchased books (M= 4.54). The Applications also received an appropriate reception (M= 3.96) from the users, and receiving e-books using Bluetooth depicted the highest reception (M= 4.57). Other findings suggest that users' tendency towards social networking technology was not high (M= 4.02), in comparison with the two aforementioned groups, and receiving the link to e-books and so forth was its most appreciated element (M= 4.5). The achieved results simply that there is a significant difference between male and female MA students in terms of the level of interest in the technology of smartphones. Also, a difference could be seen between the number of visits to libraries and the level of interest in the technology of smartphones. That said, no difference is found in terms of the reason for visiting libraries. It is recommended that public libraries change their policies in this regard and improve the verity and amount of offered services using new technologies of smartphones. Considering the findings of the research, the results, therefore, could pave the way for establishing and employing these technologies in public libraries.

کلیدواژه‌ها English

Mobile phone
Library services
Information services
Public Libraries
Acheampong, E. & Dei, D. G. J. (2020). Management preparedness towards the implementation of mobile technology library services in academic libraries. Library Philosophy and Practice (e-journal). 3967, 1-12.
Ajab Mohideen, Z., Sheikh, A. & Kaur, K. (2022). Developing an open source mobile app in library services: the case of a national university in Malaysia. Digital Library Perspectives, 38(3), 283-300.DOI: https://doi.org/10.1108/DLP-08-2021-0064
Akpokurerie, O. & Okechukwu, I. C. (2019). Application and Use of Mobile Technology in Library Services. International Journal of Applied Technologies in Library & Information Management, 5 (2), 01-08.
Bala Shehu, A. & Gabasa, P. (2019). Mobile based library services in nigeria: application, prospects, and challenges. Library Philosophy and Practice (e-journal). 2857
Denchev, S., Peteva, I. & Tsvetkova, E. (2019). Mobile access to information services and resources: The library experience. In EDULEARN19 Proceedings (pp. 2974-2980). IATED. DOI: 10.21125/edulearn.2019.0798
Dongare, S. N. & Magare, M. U. (2020). Mobile Based Library Services: An Overview. Studies in Indian Place Names (UGC Care Journal), 40(49), 696- 702.
Ekeh, E. M., Makinde, O. O., Ogungbo, W. O. & Dapo-Asaju, H. S. (2021). Lagos State University Implementation of Mobile Based Services and Technologies: A Case study of Fatiu Ademola Akesode Library. International Journal of Library and Information Science Studies, 7(4), 1-8.
Guo, Y. J., Liu, Y. Q. & Bielefield, A. (2018). The provision of mobile services in US urban libraries. Information technology and libraries, 37(2), 78-93. DOI: https://doi.org/10.6017/ital.v37i2.10170
Guo, Y., Yang, Z., Yuan, Y., Ma, H. & Liu, Y. Q. (2022). Contactless Services: A Survey of the Practices of Large Public Libraries in China. Information Technology and Libraries, 41(2), 1-21. DOI: https://doi.org/10.6017/ital.v41i2.14141
Johnson, S. C. (2019). MSW interns and public libraries: Enhancing services through interdisciplinary collaboration. Public Services Quarterly, 15(1), 13-23. DOI: https://doi.org/10.1080/15228959.2018.1541332
Kastanas, G. & Sakkopoulos, E. (2022). Mobile student information services: A case study in Greek Open University. In 2022 13th International Conference on Information, Intelligence, Systems & Applications (IISA) (pp. 1-4). IEEE. DOI: 10.1109/IISA56318.2022.9904343
Khan, A., Zareef, M. & Ahmed, P. (2023). Issues and Perspectives of Public Libraries in Pakistan: A Review. Libri, 73(2), 111-123. DOI: https://doi.org/10.1515/libri-2021-0112
Kumar, P. R. V.(2022). Impact of mobile technology in library services. IP Indian Journal of Library Science and Information Technology, 7(1), 40-43. DOI: https://doi.org/10.18231/j.ijlsit.2022.008
Liu, J., Sun, H. L. & Zheng, J. (2023). Factors affecting users' intention to use mobile health services of public libraries. Library & Information Science Research, 45(1), 101223. DOI: https://doi.org/10.1016/j.lisr.2022.101223
Liu, Y. Q. & Briggs, S. (2015). A library in the palm of your hand: mobile services in top 100 university libraries. Information technology and libraries, 34(2), 133-146. DOI: https://doi.org/10.6017/ital.v34i2.5650
Liu, Y. Q. & Lewis, S. (2023). Services to Mobile Users: The Best Practice from the Top-Visited Public Libraries in the US Yan Quan Liu and Sarah Lewis. Information Technology and Libraries (Online), 42(1), 1-25. DOI:10.6017/ital.v42i1.15143
Munshi, S. A. & Ansari, M. A. (2021). Collections and services of public libraries in West Bengal, India: An evaluative study against the backdrop of the IFLA guidelines. IFLA journal, 47(2), 250-262. DOI: https://doi.org/10.1177/0340035220958022
Ocran, T. K., Underwood, P. G. & Arthur, P. A. (2020). Strategies for successful implementation of mobile phone library services. The Journal of Academic Librarianship, 46(5), 102174.
Pakdaman Naeini, M., Sharif Moghaddam, H., Ziaei, S. & Ghaebi, A. (2019). Mobile services in the libraries of the world’s top universities. Library Hi Tech, 37(2), 184-192.
Prakash, R. (2022). Use of mobile technology in library services. NeuroQuantology, 20(13), 2430-2435. DOI: 10.14704/nq.2022.20.13.NQ88302
Revathi, N. & Mohan, V. V. (2022). Paradigm Shift of Library and Information Services with Special Reference to Mobile Information Services in 21st Century. International Journal of Research in Library Science (IJRLS). 8(1), 15-25. DOI: 10.26761/IJRLS.8.1.2022.1492
Senevirathna, R. A. P. S. (2021). A Study on the Mobile Library Services in the Public Libraries. Sri Lanka Library Review, 35(2), 18-35. DOI: http://doi.org/10.4038/sllr.v35i2.42
Tsvetkova, E. (2019). The Effect of Mobile Access on Library Services. In EDULEARN19 Proceedings (pp. 4827-4832). IATED. DOI: 10.21125/edulearn.2019.1201
Vasantha, B. & Dhanamjaya, M. (2018). Usage of Mobile Phones for Library Services by Students of REVA University, Bangalore: A Study. Asian Journal of Information Science & Technology (AJIST), 8(2), 29-31.
Viriri, P. P. (2019). Implementation of an integrated library management system in community libraries: A case study of Windhoek Public Library (Doctoral dissertation, University of Namibia).
Wojciechowska, M. & Topolska, K. (2021). Social and cultural capital in public libraries and its impact on the organization of new forms of services and implementation of social projects. Journal of library administration, 61(6), 627-643. DOI: https://doi.org/10.1080/01930826.2021.1947053
Yi, Y. J., Hwang, B. & Kim, D. (2022). A model for mobile curation services in academic libraries. The Electronic Library, 40(1/2), 99-117. DOI: https://doi.org/10.1108/EL-09-2021-0178.

  • تاریخ دریافت 08 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 24 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 29 دی 1403