الگوی قابلیت‌های مدیریت دانش در میان شرکت‌های دانش‌بنیان نانو و بایوفناوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مرضیه تهم 1
صدیقه محمداسماعیل 2
فاطمه نوشین‌فرد 2
1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/aimj.2025.475956.1604
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی قابلیت‌های مدیریت دانش و شناسایی مؤلفه‌های کیفی و کمی مؤثر بر آن در شرکت‌های دانش‌بنیان نانو و بایوفناوری انجام شده است. پژوهش حاضر، از نوع تحقیقات اکتشافی با ماهیت کیفی بوده است. در این پژوهش با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و انجام مصاحبه، مؤلفه‌های قابلیت‌های مدیریت دانش استخراج شد. جامعۀ پژوهش خبرگان، کارآفرینان و مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان حوزۀ نانو و بایوفناوری بود که به‌روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس اشباع نظری، در نهایت 12 نفر به‌عنوان نمونه در پژوهش شرکت کردند. بر اساس یافته‌های پژوهش، شرایط علّی قابلیت‌های مدیریت دانش مشتمل است بر مقوله‌های فرعی تکنولوژی، عوامل فردی و انسانی، عوامل فرهنگی، عوامل ساختاری و سازمانی، فرایندهای مدیریت دانش، عوامل محیطی و سنجش عملکرد. پیامدهای مدیریت دانش مشتمل است بر: پیامدهای دانشی، پیامدهای روانی، پیامدهای عملکردی، پیامدهای فرهنگی و پیامدهای ارتباطی. مقوله‌های شرایط زمینه‌ای مدیریت دانش عبارت‌اند از: زیرساخت ارتباطات و همکاری، برنامه‌ریزی، بستر منابع مادی و بستر مهارتی. شرایط مداخله‌گر مدیریت دانش مشتمل است بر: مشکلات نیروی انسانی، شرایط محیط سازمانی و شرایط اقتصادی. راهبردهای مدیریت دانش عبارت‌اند از: راهبردهای اقتصادی، راهبردهای آموزشی، راهبردهای فرهنگی، راهبردهای انسانی و راهبردهای ارتباطی. بر اساس نتایج دلفی فازی، تمامی مفاهیم مربوط به مدل پارادایمی قابلیت‌های مدیریت ‌دانش، دارای آستانه پذیرش بالای 7/0 بودند و مؤلفه‌های شناسایی شده برای مدل پارادایمی تأیید شدند؛ بنابراین فراهم کردن برخی عوامل و شرایط و از بین بردن موانع با استفاده از راهبردهای مناسب، می‌تواند در ارتقای قابلیت‌های مدیریت دانش مؤثر باشد و پیامدهای مثبتی را برای عملکرد سازمانی به همراه آورد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Elaboration of the Model of Knowledge Management Capabilities among Knowledge-based Companies in the Field of Nano and Bio Technology

نویسندگان English

Marzie Taham 1
Sedigheh Mohamad Esmaeel 2
Fatemeh Nooshinfard 2
1 PhD student in knowledge and Information Science; Science and Research Branch; Islamic Azad University; Tehran, Iran
2 Associate Prof., Department of Knowledge and Information Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The present study was conducted with the aim of developing a model of knowledge management capabilities and identifying the qualitative and quantitative components affecting it in knowledge-based companies in the fields of nanotechnology and biotechnology. The current research was exploratory research with a qualitative nature. In this research, by using database theory and conducting interviews, the components of knowledge management capabilities were extracted. The research community included experts, and managers of knowledge-based companies in the field of nano and bio-technology using a targeted sampling method, and finally, based on theoretical saturation, 12 people participated as a sample. The findings showed that the causal conditions of knowledge management capabilities include the subcategories of technology, individual and human factors, cultural factors, structural and organizational factors, knowledge management processes, environmental factors and performance measurement; The consequences of knowledge management include knowledge consequences, psychological consequences, functional consequences, cultural consequences and communication consequences; The background conditions of knowledge management include communication and cooperation infrastructure, planning, material resources and skill base; Intervening conditions of knowledge management including human resource problems, organizational environment conditions and economic conditions; Knowledge management strategies include economic strategies, educational strategies, cultural strategies, human strategies and communication strategies. The fuzzy Delphi results showed that all the concepts related to the paradigm model of knowledge management capabilities had an acceptance threshold above 0.7 and the identified components for the paradigm model were confirmed. Therefore, providing some factors and conditions and eliminating obstacles using appropriate strategies can be effective in improving knowledge management capabilities and bring positive consequences for organizational performance.

کلیدواژه‌ها English

Knowledge management capabilities
Knowledge-based companies
Nanotechnology
Biotechnology
بهبهانی، علیرضا؛ عدالتیان ‌شهریاری، جمشید؛ سهرابی، طهمورث (1402). ارزیابی ‌و ‌تحلیل ‌الگوی یکپارچه توسعه ‌کارآفرینی فناوری‌های پیشرفته با‌رویکرد‌ زیست‌بوم فناوری و‌ نقش‌ آن‌ در ‌ایمنی ‌و اقتصاد ‌شهری. نشریه علمی شهر ایران، 6 (21)، 74- 98. 
جامی‌پور، مونا؛ جعفری، سید محمدباقر؛ محمدی، سعید (1399). طراحی مدل مدیریت دانش شخصی در شرکت‌های دانش‌بنیان. مدیریت اطلاعات، 6(1)، 178- 200.
حنفی‌ نیری، کریم؛ پورجبلی، ربابه؛ بابائی، محبوبه (1401). مسئله‌شناسی توسعه دانش‌بنیان. پژوهش‌های برنامه و توسعه، 3 (9)، 183-205. https://www.journaldfrc.ir
دولت پسندی، مهناز؛ روشندل اربطانی، طاهر؛ معمارزاده طهران، غلامرضا (1398). شناسایی عوامل کلیدی در پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش در سیمای جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، 9 (37)، 331-356. https://smsnds.sndu.ac.ir
رحیمیان، حمید؛ عباس‌پور، عباس؛ زرین، حمیدرضا (1401). بررسی عوامل مؤثر در استقرار مدیریت دانش در مدارس. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 84 (21)، 7-28.  
سالمی، سمیه؛ تیموری، ها‌دی؛ مشرف‌جوادی، محمدحسین؛ شائمی برزکی، علی (1400). واکاوی الگوی رهبری دانش‌مدار در شرکت‌های دانش‌بنیان. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 10(32)، 99-118. https://ssoss.ui.ac.ir/article_25989.html
عسگری، محسن؛ قیوم‌زاده، محمود؛ حبیبی تبار، حسین (1401). واکاوی چالش‌های اداری حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و راه‌کارهای اصلاح آن. پژوهش‌های نوین حقوق اداری، 13 (3)، 13-39. https://www.malr.ir/article_253245.html
فتح‌آبادی، حسین؛ خواجه حسنی، کاووس؛ چهارمحالی، حسن (1403). بررسی مدیریت دانش در سازمان دانش‌بنیان و تأثیر آن بر ارتقای کارآفرینی سازمانی نیروهای مسلح. مطالعات دفاعی استراتژیک، 22(96)، 275- 292.
قربانی‌زاده، وجه‌اله (1400). قابلیت‌های فرایندی مدیریت دانش و نوآوری باز و نقش آن در بهره‌وری منابع انسانی در شرکت‌های دانش‌بنیان. توسعه مدیریت و منابع انسانی و پشتیبانی، 16(62)، 125-146. SID. https://sid.ir/paper/962494/fa
کریمی، رضا؛ کریمیان، راحیل (1403). ارائه چارچوب برای شناسایی تحلیل عوامل مؤثر بر موفقیت‌های کسب‌وکارهای دانش‌بنیان با تمرکز بر فرایندهای مدیریت دانش. فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی، doi: 10.22054/jks.2025.83177.1682
مصطفوی، زینب‌السادات (1399). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر نوآوری در دانشگاه‌ها، از نظر اعضای هیئت ‌علمی (مورد مطالعه: دانشگاه امیرکبیر). اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، 14(1)، 317-358. doi: 10.30497/smt.2020.2749
 
Alves, J. N., Cogo, M. P., Klein, L. L. & Pereira, B. A. D. (2024). Knowledge management drivers and its results: a quantitative study in a public higher education institution. Business Process Management Journal, 30(3), 770-798.
Areed, S., Salloum, S. A. & Shaalan, K. (2021). The role of knowledge management processes for enhancing and supporting innovative organizations: a systematic review. Recent advances in intelligent systems and smart applications, 143-161.
Chen, P. & Kim, S. (2023). The impact of digital transformation on innovation performance-The mediating role of innovation factors. Heliyon, 9(3).
Chinowsky, P. & Carrillo, P. (2007). Knowledge management to learning organization connection. Journal of Management in Engineering, 23(3), 122-130.
Chong, C. W., Holden, T., Wihelmij, P. & Schmidt, R. A. (2000). Where does knowledge management add value? Journal of Intellectual Capital, 1(4), 366-383.
Chou, S. W. (2005). Knowledge creation: Absorptive capacity, organizational mechanisms, and knowledge storage/retrieval capabilities. Journal of Information Science, 31(6), 453-465.
Gold, A. H., Malhotra, A. & Segars, A. H. (2001). Knowledge management: An organizational capabilities perspective. Journal of Management Information Systems, 18(1), 185–214.
Gupta, A., Rayeen, F., Mishra, R., Tripathi, M. & Pathak, N. (2023). Nanotechnology applications in sustainable agriculture: An emerging eco-friendly approach. Plant Nano Biology, 4, 100033.
Hock-Doepgen, M., Clauss, T., Kraus, S. & Cheng, C. F. (2021). Knowledge management capabilities and organizational risk-taking for business model innovation in SMEs. Journal of Business Research, 130, 683-697.
Hsu, I.C. (2008). Knowledge sharing practices as a facilitating factor for improving organizational performance through human capital: A preliminary test. Expert Systems with Applications, 35, 1316-1326.
Idrees, H., Xu, J., Haider, A. & Tehseen, Sh. (2023). A systematic review of knowledge management and new product development projects: Trends, issues, and challenges. Journal of Innovation & Knowledge, 100350.
Iftikhar, Z. (2003). Developing an instrument for knowledge management project evaluation. Electronic Journal of Knowledge Management, 1(1), 55-62.
Ishikawa, A., Amagasa, M., Shiga, T., Tomizawa, G., Tatsuta, R. & Mieno, H. (1993). The max-min Delphi method and fuzzy Delphi method via fuzzy integration. Fuzzy sets and systems, 55(3), 241-253.
Keeney, S., Hasson, F., & McKenna, H. P. (2001). A critical review of the Delphi technique as a research methodology for nursing. International journal of nursing studies, 38(2), 195-200.
KPMG. (2000). Knowledge management research report 2000. KPMG Consulting. Retrieved from:  www.providersedge.com/docs/km_articles/KPMG_KM_Research_Report_2000. pdf
Liyanage, S. I. H. & Netswera, F. G. (2022). Greening Universities with Mode 3 and Quintuple Helix model of innovation–production of knowledge and innovation in knowledge-based economy, Botswana. Journal of the Knowledge Economy, 13(2), 1126-1156.
Malik, Sh., Muhammad, K. & Waheed, K. (2023). Nanotechnology: A Revolution  in Modern Industry. Molecules, 28 (661), 1-26.
Ode, E. & Ayavoo, R. (2020). The mediating role of knowledge application in the relationship between knowledge management practices and firm innovation. Journal of Innovation & Knowledge, 5, 209-217.
Okoli, C. & Pawlowski, S. D. (2004). The Delphi method as a research tool: an example, design considerations and applications. Information & management, 42(1), 15-29.
Sabherwal, R. & Sabherwal, S. (2007). How do knowledge management announcements affect firm value? A study of firms pursuing different business strategies. IEEE Transactions on Engineering Management, 54(3), 409-422.
Syed-Ikhsan, S.O.S & Rowland, F. (2004). Knowledge management in a public organization: a study on the relationship between organizational elements and the performance of knowledge transfer. Journal of Knowledge Management, 8(2), 95-111.
Tsai, M. T. & Lee, K. W. (2006). A study of knowledge internalization: From the perspective of learning cycle theory. Journal of Knowledge Management, 10(3), 57–71.
Yi, L., Wang, Y., Upadhaya, B., Zhao, S., Yin, Y. (2021). Knowledge spillover, knowledge management capabilities, and innovation among returnee entrepreneurial firms in emerging markets: Does entrepreneurial ecosystem matter? Journal of Business Research, 130, 283-294. https://ideas.repec.org/a/eee/jbrese/v130y2021icp283-294.html
Zhou, H., Yuan Wang, K., Yao, Y. & Huang, K.P. (2019). The moderating role of knowledge structure in the open innovation effect. Management Decision, 57(9), 2223-2238.

  • تاریخ دریافت 26 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 12 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 15 اسفند 1403