مرور تطبیقی آمار کتابخانه‌ها در ایران و جهان بر پایه استاندارد 7/39 Z

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران

3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران

4 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران

چکیده

در این پژوهش، وضعیت آمار کتابخانه‌های ایران و جهان، بر پایة استاندارد 7/39Z مقایسه شده است. پژوهش از نوع کاربردی و روش آن، پیمایشی است. برای این منظور، پیشینه آمار کتابخانه‌های ایران و جهان بر پایة استاندارد آمار کتابخانه‌ها 7/39Z  در سه بخش کاربرد، واحد گزارشگیری و اقلام، به‎صورت نظام‎‌مند مرور و تحلیل شدند. تحلیل‎ها به دو روش اسنادی و محتوا انجام شد. در تحلیل اسنادی، به‎کمک روش نمونه‌گیری هدفمند با فیش و جست‎وجوی کلیدواژه‌ «آمار کتابخانه‌ها» در پایگاه‌های اطلاعاتی فارسی و لاتین، تمام منابع مرتبط با موضوع شناسایی و پس از غربالگری موارد تکراری حذف شدند و در نهایت، 138 منبع در ایران و 223 منبع در جهان باقی ماند. در تحلیل محتوا، با استفاده از روش تحلیل سه مرحله‌ای کدگذاری باز، محوری و انتخابی استراوس و کوربین، داده‎ها در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند و به‎کمک آزمون تی مستقل، معناداری تفاوت میانگین کاربرد، واحد گزارشگیری و اقلام در دو جامعه مستقل ایران و جهان بررسی شد. بر اساس یافته‎ها، کاربرد آمار کتابخانه‌ها در ایران در گستره محلی و استانی و در جهان، بین‌المللی و ملی است. واحد گزارشگیری مسئولیت گردآوری آمار کتابخانه‌ها در ایران و جهان و همچنین، کتابخانه‌های دانشگاهی، خدمات بهداشتی/ پزشکی، ملی، عمومی و  تخصصی را برعهده دارد. اقلام آمار کتابخانه‌ها در ایران، زیرساخت و در جهان؛ منابع انسانی، مجموعه‌ها، منابع مالی و خدمات است. آمار کتابخانه‌ها در ایران باید با سیاست‌گذاری، هماهنگی و برنامه‌ریزی بر پایة الگوی استاندارد، علمی، روزآمد، مستمر و سالانه ارائه شود تا از سطح سیاهه کتابخانه به سطح آمار کتابخانه‌ها ارتقا یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Review of Library Statistics in Iran and World Based on Standard Z39.7

نویسندگان [English]

  • Hamideh Beyrami Tarouni 1
  • Alireza Isfandyari-Moghaddam 2
  • عاطفه زارعی 3
  • Behrooz Bayat 4
1 Ph.D. Student in Knowledge and Information Sciences, Islamic Azad University, Hamadan Branch, Iran
2 Associate Prof., Department of Knowledge and Information Science, Islamic Azad University, Hamadan Branch, Iran
3 Assistant Prof., Department of Knowledge and Information Science, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Iran
4 Islamic Azad University, Hamedan Branch, Iran
چکیده [English]

In this study, the statistics of libraries in Iran and the world have been compared based on the Z39.7 standard. The study is an applied research and its method is survey. For this purpose, the history of libraries in Iran and the world based on the standard of library statistics Z39.7 in three sections of application, reporting unit and items, were systematically reviewed and analyzed. Analyzes were performed in two ways: documentary and content. In documentary analysis, using targeted sampling method with receipt and search for the keyword "Library Statistics" in Persian and Latin databases, all sources related to the subject were identified and after screening for duplicate cases, and finally, 138 sources in Iran. And 223 sources remained in the world. In content analysis, using Strauss and Corbin's three-stage open, axial and selective coding analysis method, the data were analyzed in SPSS software and by means of independent t-test, the significance of the difference between the mean usage, reporting unit and items in two independent communities Iran and the world were surveyed. According to the findings, the application of library statistics in Iran is local and provincial and in the world, international and national. The reporting unit is responsible for collecting statistics on libraries in Iran and the world, as well as university libraries, health/ medical services, national, public and specialized. Library statistics items are in Iran, infrastructure and in the world; Human resources, collections, financial resources and services. Library statistics in Iran should be presented through policy-making, coordination and planning based on a standard, scientific, up-to-date, continuous and annual model in order to be upgraded from the level of library directory to the level of library statistics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Library Statistics
  • Library Statistics Standard Z39.7
  • Standard Z39.7
  • Iran and World
  • Comparative review
انجمن کتابداران ایران (اکتا). (1353). بررسی اجمالی سازمان و خدمات کتابخانه‌های ایران. تهران: انجمن کتابداران ایران.
بیرامی‌ طارونی، حمیده (1398). آمار کتابخانه‌ها سال تحصیلی 98-1397. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
دبیرخانه هیئت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور. (1370). شناسنامه کتابخانه‌های عمومی کشور: وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. تهران: دبیرخانه هیئت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور.
کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. (1379). کتابخانه‌های ملی و بزرگ کشورهای جهان: آمار و اطلاعات 40 کتابخانه ملی و بزرگ جهان در چند سال اخیر. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
مرکز اسناد و مدارک علمی. (1362). راهنمای واحدهای تولیدکننده اطلاعات در ایران: مشخصات، اهداف و وظایف. ویرایش 2. تهران: مرکز اسناد و مدارک علمی.
 
American Library Association. (1967). Library statistics of colleges and universities, 1965-66: Institutional data. London: American Library Association.
British Standard Institution. (2013). ISO 2789: Information and Documentation International Library Statistics. Retrieved March 10, 2019. Available in:  https://www.iso.org/standard/60680.html
CaldwellWood, N., & Prather-Forbis, L. (1987). Counting Microfiche: The Utilization of the Microform Section of the ANSI Standard Z39.7-1983 Library Statistics Microfiche Curl and Poly or Cell? Microform Review, 16 (3), 224-232.
Chief Officers of State Library Agencies. (2019). About COSLA. Accessed January 23, 2019. https://www.cosla.org/About
Davis, D. M. (2004). NISO Standard Z39.7- Thr Evolution to a Data Dictionary for Library Metrics and Assessment Methods. Serials Review, 30: 15-24. Retrieved July 21, 2019. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00987913.2004. 10764871.
Dodge, Y. (2008). The Concise Encyclopedia of Statistics. Switzerland: Springer Science & Business Media.
Institute of Museum and Library Services. (2019). State Library Administrative Agency Survey. Retrieved January 16, 2019. https://www.imls.gov/research-evaluation/data-collection/state-library-administrative-agency-survey
Institute of Public Finance. (2002). Survey notes of guidance: Libecon project. N. p.: Institute of public finance. Retrieved May 3, 2003. http://www.libecon.org/survey/default.asp.
International Federation of Library Associations and Institutions. (2010). IFLA Library Statistics Manifesto. Retrieved November 26, 2018. https://www.ifla.org/files/assets/statistics-and-evaluation/publications/library-statistics-manifesto-en.pdf

International Organization for Standardization. (2014). ISO 11620: Information and documentation Library performance indicators. United States: International Organization for Standardization.

Junling, Z. (2002). Review of American Library Statistics Standard NISO Z39.7. Library Development, 1, 23-32.
Lei, C. (2009). Comparison between ISO2789 and NISO Z39.7. Library Journal 11: 33-42.
Minghua, J. (2006). A Critical Analysis of the Standard for Statistics of the Use of Electronic Service Attached to ISO2789. New Technology of Library and Information Service, 16, 21-31.
Mundt, S. (2004). Standardizing statistics of the hybrid library: issues and perspectives, VINE, 34 (3), 107-112. https://doi.org/10.1108/03055720410563469
National Center for Educational Statistics. (2003). Academic library survey (ALS). Chap. 11 of NCES handbook of survey methods. [Washington, D.C.]: National Center for Education Statistics. Retrieved July 13, 2003. http://www.nces.ed.gov/pubs2003/2003603-c.pdf.
National Center for Educational Statistics. (2013). Information Services and Use: Metrics and Statistics for Libraries and Information Providers- Data Dictionary. Baltimore, Maryland, U. S. A.: National Information Standards Organization.
National Information Standards Organization. (2002). NIZO Z39.7: Draft standard for trial use information services and use: Metrics & statistics for libraries and information providers: Data dictionary. [United States]: National Information Statndards Organization. Retrieved February 10, 2003. http://www.niso.org/emetrics/current/toc.html
National Information Standards Organization. (2019). About ALA. Accessed January 1, 2019. http://www.ala.org/aboutala/.
National Information Standards Organization. (2020). About this Standard Z39.7. United States America: National Information Standards Organization.

Siddaway, Andy P., Alex M. Wood, and Larry V. Hedges. (2019). How to Do a Systematic Review: A Best Practice Guide for Conducting and Reporting Narrative Reviews, Meta-Analyses, and Meta-Syntheses. Annual Review of Psychology, 70 (1), 747–770.

Strauss, A., and Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. London: Sage.

Weijuan, R. (2008). Discussion on Statistics Standard for Electronic Resource and Service in Digital Library. China: Tsinghua Tongfang Knowledge Network Technology.
Welch, J.M. (2005). Who says we're not busy? Library web page usage as a measure of public service activity. Reference Services Review, 33 (4): 371-379. https://doi.org/10.1108/00907320510631526