مدل‌یابی روابط آموزش مجازی و سرمایه فکری با میانجیگری مدیریت دانش در آموزش عالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زاهدان.

3 دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق، اردبیل، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر، مدل‌یابی روابط آموزش مجازی بر سرمایه فکری با میانجیگری مدیریت دانش در آموزش عالی است. روش پژوهش، توصیفی از نوع هم‎بستگی است. جامعه آماری، تعداد 567 نفر از کلیه کارکنان دانشگاه ارومیه هستند که با استفاده از فرمول کوکران نمونه آماری این پژوهش (229 نفر) به شیوه نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌های استانداردشده سامسون و سیکو (2011)، سرمایه فکری بونتیس (2002) و مدیریت دانشنیومن و کنراد (2000) است. روایی ابزار از نظر متخصصان و پایایی مطابق آلفای کرونباخ گزارش شده است. روش تجزیه و تحلیل داده‌‌ها مدل‌یابی معادلات ساختاری است. بر اساس نتایج پژوهش، اثر مستقیم آموزش مجازی بر سرمایه فکری (80/0)، مثبت و معنادار است. اثر مستقیم آموزش مجازی بر مدیریت دانش (50/0)، مثبت و معنادار و اثر مستقیم مدیریت دانش بر سرمایه فکری (26/0) نیز مثبت و معنادار است. اثر غیرمستقیم آموزش مجازی بر سرمایه فکری در آموزش عالی با میانجیگری مدیریت دانش (13/0) مثبت و معنادار بوده و اثر کل آموزش مجازی بر سرمایه فکری (93/0) نیز مثبت و معنادار است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Modeling the Relationship between Virtual Education on Intellectual Capital with Mediating of Knowledge Management in Higher Education

نویسندگان [English]

  • Zakarya Ahmadyan 1
  • Masoumeh Azizi 2
  • Javad Amjadi Huor 3

1 PhD Candidate, Department of Educational Management, Faculty of Literature and Humanities, University of Urmia, Urmia, Iran.

2 Assistant Professor, Department of Information Science, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran.

3 PhD Candidate, Department of Educational Management, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Mohaghegh, Ardabil, Iran.

چکیده [English]

The purpose of this study is modeling the relationship between virtual education on intellectual capital with mediating of knowledge management in higher education. The method of this study is correlational descriptive and the statistical population was composed of all of Employees of University of Urmia (N=567). Through Cochran formula, 229 samples were determined and were selected via random sampling method. Data gathering tools are standardized questionnaire data Virtual education (Saekow& Samson, 2011), Intellectual Capital (Bontis, 2002) and Knowledge Management (Newman & Conrad, 2000). Reliability of the scales was confirmed by Cronbach’s Alfa and validity of the scales was confirmed by experts. For analyzing data, Structural Equation Modeling was employed. The results revealed that the Virtual education has direct effect on Intellectual Capital (0/80). The direct effect of the Virtual education on the Knowledge Management (0/50) is also positive and significant.). The Knowledge Management have a direct effect on Intellectual Capital (0/26) and the indirect effect of Virtual education on Intellectual Capital (0/13) is positive and significant with mediation Knowledge Management. Finally, the whole effect of the Virtual education on the Intellectual Capital (0/93) was also positive and significant.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Virtual Education
  • intellectual capital
  • Knowledge Management
  • Higher education
اسدی، ثریا؛ ایرانپور، سالار، اکبریان، اکرم. (۱۳۹۵). نقش فناوری اطلاعات در آینده سرمایه فکری سازمان. اولین کنفرانس ملی مدیریت و اقتصاد جهانی، تهران. دانشگاه علم و فرهنگ.
اکبری، پیمان؛ بهارستان، امید؛ رضایی دولت آبادی، حسین (1391). تحلیل تأثیر فناوری اطلاعات و سرمایه فکری بر کارآفرینی سازمانی. فصل‌نامه فناوری اطلاعات و ارتباطات، 2(3)، 45- 64.  
آزادی احمد آبادی، قاسم؛ آزادی احمد آبادی، زهرا؛ آزادی احمد آبادی، اکرم (1393). تأثیر ابزارهای فناوری اطلاعات بر اجرای مدیریت دانش در بانک تجارت. فصل‌نامه مطالعات دانش‌شناسی، 1(1)، 71- 86.
باواخانی، آناهیتا (1395). بررسی سرمایه فکری بر مدیریت دانش در شرکت‌های دانش‌بنیان (مطالعه موردی: سازمان انرژی اتمی). پژوهشنامه کتابداری و اطلاعرسانی، 6(2)، 24- 40.
بختیاری، تهمینه؛ صفاریان همدانی؛ سعید؛ عنایتی، ترانه (1397). ارائه مدل ساختاری عوامل مؤثر بر رشد سرمایه فکری در بین اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 9(1)، 225- 244.  
تفضلی هرندی، هدی؛ حاجی نبی، کامران؛ ریاحی، لیلا؛ مجیدزاده اردبیلی، کیوان (1399). تأثیر سرمایه انسانی بر سرمایه فکری در پژوهشکده‌های حوزه بهداشت و درمان جهاد دانشگاهی. نشریه پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، 4(2)، 335- 347.  
حقیقی نصب، منیژه؛ قدرت آبادی، لیلا؛ شفیع، شکوفه (1398). تأثیر تعهد مدیران ارشد، مدیریت دانش و یادگیری سازمانی بر سرمایه مشتری. مدیریت بازرگانی، 11(2)، 356-374.
دیهیم، جواد؛ بینش، مرتضی؛ معقول، علی (1395). بررسی تأثیر فناوری اطلاعات بر مدیریت دانش سازمان‎ها. تحقیقات جدید در علوم انسانی، 2(2)، 21- 36.
رحیمی، حمید؛ شاهین، آرش؛ آقابابایی، راضیه (1393). تحلیل کیفیت آموزش مجازی و حضوری دانشگاه امیرکبیر. دوماهنامه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 7(2)، 75-81.  
رضوی، طاهر (1391). تجزیه و تحلیل، طراحی و اجرای خدمات آموزشی دانشگاه مجازی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز.
زمانی، هادی (1398). ارزشیابی بلوغ مدیریت دانش شرکت برق منطقه‌ای خوزستان از منظر استراتژیک/ مدیریتی: پژوهش ترکیبی. دوفصلنامه مدیریت اطلاعات، 5(2)، 27- 47.
سپهوند، رضا؛ عارف نژاد، محسن؛ شریعت‎نژاد، علی (1394). تأثیر فناوری اطلاعات بر سرمایه‌های فکری و استراتژی‎های مدیریت دانش با اثر تعدیلی چابکی سازمانی. پژوهشهای مدیریت منابع انسانی. 5(3)، 71- 96.
شجاعی، عبدالناصر (1388). بررسی ارتباط سرمایه فکری و عملکرد سـازمانی صـنعت بانکـداری ایران. مطالعه موردی استان کردستان. طرح پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج. .
شهسواری، امیر؛ یمنی، محمد؛ ابولقاسمی، محمود (1392). مدیریت سرمایه‌های فکری دانشگاه‌ها (مورد مطالعه: دانشگاه صنعتی شریف). فصلنامه آموزش مهندسی ایران، 15(60)، 91- 116.
صالحی، علی؛ دانایی فرد، حسن (1394). نقش تسهیم دانش در رابطه میان اجزای سرمایه فکری و رفتار نوآورانه. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 5(1).
صالحی، محمد؛ حسینی درونکلایی، سیده زهرا؛ قاسمی کمیشانی، علیرضا (1396). رابطه فناوری اطلاعات با مزیت رقابتی و مدیریت دانش. فصلنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی. 7(4)، 173-184.
صفایی، ناصر؛ جمالی، پریسا (1399). عوامل مؤثر بر ایجاد انگیزش جهت پیاد‌ سازی مدیریت دانش مطالعه موردی: سازمان مرکزی یکی از بانک‌های کشور، فصلنامه رشد فناوری، 13(63)، 23-31.
طاهر نژاد، محمد ابراهیم؛ حسین زاده، بابک؛ فلاح، وحید (1399). ارائه مدل تأثیر مدیریت دانش بر آینده پژوهی با میانجیگری هوش سازمانی مدیران آموزشی و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های استان مازندران. فصلنامه آموزش در علوم انتظامی، 7(25)، 309-326.
طوطیان اصفهانی، صدیقه؛ طیاران، شهرزاد؛ نورسته، طیبه (1398). ارزیابی عملکرد سرمایه فکری در مراکز آموزشی عالی با استفاده از روش AHP (مطالعه موردی: دانشگاه‎های پیام نور استان گیلان). رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10(3)، 225- 246.  
ظهور پرونده، وجیهه (1393). تحلیل روابط چندگانه سرمایه فکری در آموزش عالی. فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، 6(3)، 85- 119.
عمویی، فتانه؛ نیاز آذری، کیومرث؛ نیاز آذری، مرضیه (1395). رابطه فرهنگ یادگیری و یادگیری سازمانی با سرمایه فکری اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد ساری. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 7(1)، 11- 23.
قاسم‌زاده، ابوالفضل؛ ملکی، شیوا؛ شریفی، لیلی (1395). اثر میانجی اخلاق حرفه‌ای در رابطه بین سرمایه فکری. یادگیری سازمانی و تسهیم دانش. مجله توسعه آموزش در علوم پزشکی. 9(22)، 76- 86.
قربانخانی، مهدی؛ صالحی، کیوان (1395). بازنمایی چالش‌های آموزش مجازی در نظام آموزش عالی ایران. مطالعه‌ای با روش پدیدارشناسی. فصل‌نامه فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 7(2)، 123- 148.
کازرونی مشیری، هادی؛ مرادی، سعید (1398). نقش آموزش‌های مجازی و حاکمیت فناوری اطلاعات در شایسته‌سالاری مدیران دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 13(44)، 155-169.
کرد، حامد؛ کرد، باقر؛ مرادزاده، عبدالباسط؛ دژکام، جاسم (1393). ماهیت سرمایه فکری و نقش آن در توسعه آموزش عالی. دومین همایش ملی رویکردی بر حسابداری. مدیریت و اقتصاد. مرداد ماه سال 93.
کرمی، میرحمزه؛ سعیدی‌پور، بهمن؛ سرمدی، محمدرضا؛ فرج الهی، مهران (1398). ارائه الگوی بهینه‌سازی زمان‌بندی و کاهش هزینه‌ها در سیستم آموزش مجازی (از دور)، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10(3)، 91- 122.  
کیامرئی، آذر؛ مؤمنی، سویل (1392). بررسی ارتباط سرمایه اجتماعی و شادکامی با پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان دختر دبیرستانی. مجله روان‌شناسی مدرسه، 2(1)، 119- 130.
مدانلو، یاسمن؛ سالاریان، فرانک (1390). بررسی نقش دانشگاه‌های مجازی در دستیابی به اهداف آموزش عالی. فصلنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 1(4)، 132- 150.  
موسیوند، مریم؛ فرازیانی، فاتح (1394). تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر مدیریت دانش کارکنان اداره ورزش و جوانان استان همدان. کاربرد تحلیل مسیر، مدیریت ارتباطات در رسانه‌های ورزشی. 3(10)، 11-21.
نصراصفهانی، علی؛ بهارستان، امید؛ مرادی، وحید (1391). بررسی تأثیر ITC و سرمایه فکری بر روی گرایش به کارآفرینی سازمانی. اولین همایش مدیریت و کارآفرینی. خوانسار. دانشگاه پیام نور خوانسار.
Abualoush, S., Masa’deh, R., Bataineh, K., &Alrowwad, A. (2018). The role of knowledge management process and intellectual capital as intermediary variables between knowledge management infrastructure and organization performance. Interdisciplinary Journal of Information, Knowledge, and Management, 13, 279-309. https://doi.org/10.28945/4088.
 Andone, L., & Sireteanu, N.A. (2009). Strategies for technology-based learning in higher education. The FedUni Journal of Higher Education. 4(1), 31-42.
Asfar, N. & Zainuddin, Z. (2015). Secondary Students' Perceptions of Information, Communication and Technology (ICT) Use in Promoting Self Directed Learning in Malaysia. The Online Journal Of Distance Education And E-Learning, 3(4): 78-92.
Bilorus, T., Kornilova, I., Esyaolikh, L. & Firsova, S. (2018). Methodological support or intellectual capital strategic management of the research organization. Problems and Perspectives in Management, 16(1), 292-308. doi:10.21511/ppm.16 (1).2018.29.
Bontis, N. (2002). Managing organizational knowledge by diagnosing intellectual capital: Framing and advancing the state of the field. International Journal of Technology Management, 18(5/6/7/8), 433-462.
Cabrilo, S & Dahms, S. (2018). How strategic knowledge management drives intellectual capital to superior innovation and market performance. Journal of Knowledge Management. https://doi.org/10.1108/JKM-07-2017-0309 .
Hsing, Ch., Liu, S. (2018). Examining social capital, organizational learning and knowledge transfer in cultural and creative industries of practice. Tourism Management journal, 64 (2018) 258-270.
Elida, T., Nugroho, W. & Suyudi, I. (2012). Cost Effectiveness of Web based Learning. Rocedia-Social and Behavioral Sciences, 65, 107-116.
Gagné, M., Tian, A. W., Soo, C., Zhang, B., Ho, K. S. B., & Hosszu, K. (2019). Different motivations for knowledge sharing and hiding: The role of motivating work design. Journal of Organizational Behavior, 40(7), 783-799.
Gloet, M., & Samson, D. (2020). Knowledge management and systematic innovation capability. In Disruptive Technology: Concepts, Methodologies, Tools, and Applications, 4(2), 1198- 1218.
Gunjal, B. (2019). Knowledge management: Why do we need it for corporates. Malaysian Journal of Library & Information Science (ISSN: 1394-6234).
Halfer, D., Rosenheck, M. (2014). Virtual education: is it effective for preparing nurses for a hospital move? Journal of Nurs Adm. 44(10): 535-540.
Hongyi, M., Shan, L., Jinlong, Zh., & Zhaohua, D. (2016). Information technology resource, knowledge management capability, and competitive advantage: The moderating role of resource commitment. International. Journal of Information Management, 36(6), 1062-1074.
Hurtado, D., Ichiro, K., Sudarsky, J. (2017). Social Capital and Self-Rated Health in Colombia: The Good, the Bad and the Ugly, Social Science & Medicine, 72(4), 584-590.
Mačerinskienė, I., & Aleknavičiūtė, G. (2011). The evaluation of intellectual capital influence on entrepreneurship. Journal of Economics and Management, 16, 558-566.
Moisil, I. (2020). A Model of the Student Behaviour in a Virtual Educational Environment. International Journal of Computers Communications & Control, 3(1), 108-115.
Neels, C.J. & Johnson, D. (2010). Information management as an enabler of knowledge management maturity: a South African perspective. International. journal of information management. 30, PP. 57-67.
Newman, B. & Conrad, K. W. (2000). A frame work for characterizing knowledge management method, practices, and Technologies. Proceedings of the Third International Conference on Practical Aspects of Knowledge Management (PAKM2000).
North, K., Maier, R., & Haas, O. (2018). Knowledge management in digital change. Springer International Publishing, Heidelberg.  Available in: https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-73546-7
Osuna, V., & Gerardo, M. (2008). Production Economics, Informat ion technology as intellectual capital? Instructional production at the Tecnologico de Monterrey, 89(1), 77–93.
Pook, K. (2011). Getting people involved; The benefit of intellectual capital management for addressing HR challenges. Journal of Intellectual Capital, 36, 6, 558-572.
Rahimi, M., &Yadollahi, S. 2011. The relationship between computer anxiety amonghigh school students by field of study, sex and academic progress in English. Educational Innovations, 39 (10), 51-73.
Rizun, M. (2016). Intellectual Capital as a Key Factor of Knowledge Management in Organizations International conference on information system development. Available in: https://aisel.aisnet.org/isd2014/proceedings2016/Education/1/
Saekow, A. & Samson, D. (2011). E-learning Readiness of Thailand's UniversitiesComparing to the USA's Cases. International Journal of eEducation, e-Business, e-Management and e-Learning, 1(2), 126-141.
Sanchez, M.P., & Elena, S. (2006). Intellectual capital in universities ,improving transparency and internal management. Journal of intellectual capital, 7(4), 529 548.
Schophuizena, M., Kreijnsa, K., Stoyanova, S., Kalz, M. (2018). Eliciting the challenges and opportunities organizations face when delivering open online education: A group-concept mapping study. The Internet and Higher Education 36 (2018) 1–12.
Secundo, G., Margherita, A., Elia, G. and Passiante, G. (2015). Intangible assets in higher education & research: Mission, performance or both? Journal of IntellectualCapital, 11(2), 140-157.
Seleim, A. & Khalil, O. (2011). Understanding the knowledge management intellectual capital relationship: a two-way analysis. Journal of Intellectual Capital, 12(4), 586-614.
Shih, K., Chang, C. & Lin, B. (2010). Assessing knowledge creation and intellectual capital in banking industry. Journal of Intellectual Capital, 11(1), 74-89.
Tseng, M.L., Lin, R.J., Chen, H.P. (2011). Evaluating the effectiveness of e-learning system in uncertainty. Industrial Management & Data Systems, 111(6), 869-889.
Vasenska, I. (2013). Organizational Learning and Employee Empowering Increasing Tourist Destination Performance. In Proceedings of the 2013 Active Citizenship by Knowledge Management & Innovation: Proceedings of the Management, Knowledge and Learning International Conference, 615-624.
Yousef Obeidat, B., Bahjat Abdallah, A., Osama Aqqad, N., Hakeem Oqlah, M. Akhoershiedah, A., Maqableh M. (2017). The Effect of Intellectual Capital on Organizational Performance: The Mediating Role of Knowledge Sharing. Scientific Research Publishing Inc. Communications and Network, 2017, 9, 1-27.
Zameer, A. (2010). Virtual education system: Current myth & future reality in Pakistan. Informing Science and Information Technology, 7(1), 1-8.
دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 10
بهار و تابستان 1399
صفحه 155-177
  • تاریخ دریافت: 25 بهمن 1398
  • تاریخ بازنگری: 07 مرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 05 شهریور 1399