طراحی و تدوین الگوی داده‌های شاخص در بانک اطلاعاتی برنامه‌ریزی‌‌ مسکن شهری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم ارتباطات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران‬

4 دانشیار، گروه علوم ارتباطات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‬

5 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، واحد یادگار امام شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر ری، ایران‬

10.22034/aimj.2021.131422

چکیده

این پژوهش با هدف طراحی الگویی برای داده‌های شاخص در بانک اطلاعاتی برنامه‌ریزی‌ مسکن شهری ایران اجرا ‌شده است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت روش، ترکیبی از روش‌های کیفی با رویکرد دلفی و کمّی و به‎صورت پیمایشی تحلیلی است. نخست از روش فراترکیب و مطالعه پژوهش‌های پیشین، شاخص‌ها و مقوله‌های مدنظر شناسایی و با دو دوره اجرای دلفی تأیید شدند. بخش کمّی، در جامعه 167 نفری کارشناسان و مدیران مسکن اجرا شد. ابزار پژوهش در بخش فراترکیب، سیاهه وارسی و در بخش دلفی و کمّی، پرسش‎نامه بود. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل کمّی آمار توصیفی و استنباطی، از نرم‌افزار اس‎پی‎اس‎اس و برای آزمون مدل نظری، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری با تحلیل عاملی تأییدی در نرم‌افزار آموس استفاده شد. در این پژوهش، عوامل مؤثر بر برنامه‏ریزی مسکن و مقوله‏های مرتبط به آنها دسته‎بندی و ارائه شده است. در این دسته‎بندی، عامل مسکن و زیرساخت با 7 مقوله، عامل اقتصاد مسکن با 10 مقوله، عامل مسکن حمایتی با دو مقوله و زمین مشخص شده است. الگوی مفهومی و نهایی پژوهش نشان می‎دهد که داده‌های شاخص‌های شناسایی‌شده، در برنامه‌ریزی‌‌ مسکن اهمیت زیادی دارند. بر اساس نتایج، تأثیر هر یک از متغیرها بر برنامه‌ریزی‌‌ مسکن تأیید شد؛ در این میان، تأثیرگذارترین متغیر، اقتصاد مسکن و کم‎تأثیرترین آن، مسکن حمایتی بود. با ایجاد بانک اطلاعاتی یا سامانه‌ای نظام‎مند بر اساس الگوی ارائه شده برای برنامه‌ریزی مسکن شهری ایران و استفاده از آن، می‎توان ضمن درک وضعیت موجود مسکن، برای برنامه‏ریزی آن، سیاست‏گذاری بهتری انجام داد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Modelling of Indicators in Database Housing Planning of Iran’s Urban

نویسندگان [English]

  • Azam Adhami Khameneh 1
  • Fahimeh Babalhavaeji 2
  • Abolfazl Meshkini 3
  • Fatemeh Nooshinfard 4
  • Dariush Matlabi 5

1 PhD Candidate, Knowledge and Information Science, Faculty of Humanities, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

2 Associate Professor, Department of Knowledge and Communication Sciences, Faculty of Humanities, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

3 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran

4 Associate Professor, Department of Knowledge and Communication Sciences, Faculty of Humanities, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

5 Associate Professor, Faculty of Humanities, Yadegar-e Emam Shahr-e Rey Branch, Islamic Azad University Iran

چکیده [English]

This study was conducted with the aim of designing a model for indicators data in the Iran Urban Housing Planning Database. The present research is applied in terms of purpose and in terms of the nature of the method, a combination of qualitative methods with Delphi and quantitative approach and analytical survey. First, from the meta-combination method and the study of previous researches, the indicators and categories were identified and confirmed with two periods of Delphi implementation. The quantitative part was implemented in a community of 167 housing experts and managers. The research tool was a checklist in the meta-composition section and a questionnaire in the Delphi and quantitative sections. In order to quantitatively analyze the descriptive and inferential statistics, SPSS software was used and to test the theoretical model, the structural equation modeling method with confirmatory factor analysis was used in Amos software. In this research, the factors affecting housing planning and their related categories are presented. If the factor of housing and infrastructure with 7 categories, the factor of housing economy with 10 categories, the factor of supportive housing with two categories and land were classified. Finally, the conceptual model of the research indicates that the data of the identified indicators are of great importance in housing planning. Based on the results, the effect of each variable on housing planning was confirmed; among these, the most influential variable was housing economics and the least influential was supportive housing. By creating a database or systematic systems based on the model provided for urban housing planning in Iran, while understanding the current housing situation, it is possible to use it to better policy in relation to housing planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Data Model
  • Housing Database
  • Housing Indicators
  • Housing Planning
  • Urban areas
ایزدخواستی، حجت؛ عرب‌مازار، عباس؛ احمدی، خلیل (1398). تحلیل عوامل کلان اقتصادی مؤثر بر شاخص توان‏پذیری مسکن خانوار در مناطق شهری ایران: با تأکید بر نقش دولت. فصلنامه علمی مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 8(29)، 41-71.
حقیریان، شیدا؛ نقدی، اسدالله (1395). بررسی شاخص‌های کمی مطلوبیت مسکن از دید شهروندان (شهر همدان). سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در مهندسی. علوم و تکنولوژی. گرجستان، 4-15.
صرافی، مظفر؛ رضازاده، سید محمد (1396). مروری بر قواعد و سیاست‌های برنامه‌ریزی توسعه‌ی زمین و مسکن شهری با تأکید بر نواحی نابسامان و بافت‌های فرسوده شهری. جستارهای شهرسازی، 3 (47)، 130-167.
صنم‏نو، زینب (1394). ارائه اطلاعات و شاخص‌های سلامت. جزوه دوره آموزشی. منتشر شده در تاریخ 9/6/1398 در آدرس: http://www.ict.tbzmed.ac.ir/ uploads
فتاحی، رحمت‎اله (1382). تحلیلی بر ارزش‏های افزوده اطلاعات و نظام‏های اطلاعاتی. کتابداری و اطلاع‏رسانی، 6 (222)، 1-28.
لطیفی، غلامرضا؛ شیخی، محمد؛ عیسی‏لو، شهاب الدین (1395). بررسی و تحلیل شاخص‌های مسکن شهری به‌منظور تعیین اولویت برنامه‌ریزی‌‌ مسکن (مطالعه موردی: مناطق 22 گانه شهر تهران). معماری و شهرسازی پایدار، 4(1)، 57-74.
مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی‌‌ شهر تهران (1395). تبیین شاخص‌های کیفی مسکن در شهر تهران. تهران: معاونت مطالعات و برنامه‌ریزی‌‌ امور زیرساخت و طرح جامع.
مشکینی، ابوالفضل؛ ضرغام فرد، مسلم (1398). تدقیق نماگرهای مسکن شایسته از دیدگاه مکتب اسلام. فصلنامه مطالعاتی شهر ایرانی اسلامی، 9(35)، 33-45.
موسوی خلخالی، محمدصادق (1378). ضرورت و چگونگی تأسیس بانک اطلاعات ساختمان و مسکن کشور. مجموعه مقالات سومین سمینار سیاست‌های توسعه مسکن در ایران. جلد2. دانشگاه تهران: وزارت مسکن و شهرسازی (سازمان ملی زمین و مسکن): 384- 412.
Adams, D. (2005). Planning, Public Policy & Property Markets. Oxford, UK: Blackwel, ISBN: 978-1-405-12430-0
Amin, R., Muhy Al-Din, S. (2019). Evaluation of the Sustainable Aspects in Housing Sector to Overcome Housing Stress in Northern Iraq. Contemporary Urban Affair, 3(1), 67-81. Doi:10.25034/ijcua.2018.4684
Buckleyand, R., Tsenkova, S. (2010). Housing Market System in Reforming Socialist Economies: Comparative Indicators of Performance and Policy. European Journal of Housing Policy, 1(2), 257-289.
Clapham, D. Mackie, P. Orford, S. Thomas, I. (2012). Housing Options and Solutions for Young People in 2020. Joseph Rowntree Foundation (JRF).
De Azevedo, N.J.D. & Rêgo Silva, J.J. (2010). Definition of Indicators for Sustainable Social Housing: In Search of a Model. International Journal for Housing Science, 34(2),79-92
Kaplan, G., Mitman, K., Violante, G. L. (2020). Non-durable consumption and housing net worth in the Great Recession: Evidence from easily accessible data. Journal of Public Economics, 189, (104176). https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2020.104176
Kilgarriff, P., Charlton, M., Foley, R. & O'Donoghue, C. (2019). The impact of housing consumption value on the spatial distribution of welfare. Journal of Housing Economics, 43(C), 118-130.
Márquez, H., Gámez, D. (2019). Housing Indicators for Sustainable Cities in Middle-Income Countries through the Residential Urban Environment Recognized Using Single-Family, Housing Rating Systems. Sustainability, 11(4276). doi:10.3390/su11164276
Villarreal, K., Pellicer, E., Rodriguez, S. (2017). Performance Indicators for Developer and Homebuilder Mexican Companies: A Delphi Study. Revista de la Construcción 16(1), 133-144.
دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 11
پاییز و زمستان 1399
صفحه 25-46
  • تاریخ دریافت: 27 آذر 1399
  • تاریخ بازنگری: 14 بهمن 1399
  • تاریخ پذیرش: 06 اردیبهشت 1400