طراحی مدل پارادایمی مدیریت حین بحران و ارائه‌ی راهکارهای پیشگیری: بررسی سازمان‌های اسنادی (آرشیوی) کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران

2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه آزاد ، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

چکیده

هدف این پژوهش، ارائه مدل مدیریت بحران برای پیشگیری و مقابله با بحران در سازمان‌های اسنادی (آرشیوی) کشور است. روش پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد انجام‌شده است. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری گردید. جامعه پژوهش، شامل 20 نفر از متخصصان مدیریت بحران و نیز مدیران مراکز آرشیوی در ایران بودند و از نمونه‌گیری هدفمند برای انتخاب مصاحبه‌شوندگان استفاده شد. تحلیل داده در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد. یافته‌های مدل پارادایمی حاصله، شامل بخش‌های شرایط علی، راهبردها، شرایط مداخله‌گر و زمینه‌ای و نیز پیامد حاصل از آن‌ها است. شرایط علی در دو مقوله بحران‌های داخلی، بحران خارجی مانند بحران‌های طبیعی و بحران‌های انسان‌ساخت جای گرفته است. شرایط مداخله‌گر و زمینه‌ها از مقوله‌هایی ازجمله عدم آموزش‌ تخصصی کارکنان، عدم وجود شرایط محیطی مناسب و مکانیسم‌های مدیریتی (ایجاد انگیزه در کارکنان)؛ محل ساختمان آرشیو؛ استفاده از انواع تجهیزات آرشیوی برای مقابله با آتش‌سوزی، استفاده از نقشه بحران در حین بحران و مسائل مرتبط با نیروی انسانی تشکیل‌شده است. برای پیشگیری و مقابله با بحران در آرشیوها، لازم است راهبردهایی چون آموزش نوین تاب‌آوری، آموزش نحوه استفاده اسناد برای کاربران؛ تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی، استانداردسازی ساختمان و تجهیزات (عدم استفاده از اسکلت فولادی در ساختمان آرشیو، استفاده از اسکلت بتون مسلح و نیز استفاده از دیوارها و درها و کف‌ها پوش‌های ضد حریق) در ساختمان آرشیو اتخاذ شود. درنهایت پیامد اجرای فرایند مدیریت بحران در آرشیوهای ایران، کاهش و یا از بین رفتن اثرات بحران‌های داخلی و خارجی خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Presenting a Crisis Management Model in Iran’s Archival Centers: Pre-crisis and Confronting Stage

نویسندگان [English]

  • . . 1
  • . . 2
  • . . 2
  • . . 3
1 .
2 .
3 .
چکیده [English]

The purpose of this research is to present a crisis management model in the archival centers of Iran during the pre-crisis and confronting stage. The present study was conducted with a qualitative approach using the grounded theory method. Data was collected using semi-structured interviews. Data saturation was a major factor in determining sample size. The research population included 20 crisis management specialists and managers of archives in Iran. Data analysis was performed in three stages: open, axial, and selective coding. The paradigmatic model derived from the findings of the research includes the sections of the causal conditions, strategies, intervening conditions and the underlying conditions and their outcomes. The causal conditions are located in two categories of internal crises such as biological crises and lack of proper management, and external crises such as natural disasters, fires and human-made crises. Intervener conditions and backgrounds include categories such as lack of specialist staff training, lack of appropriate environmental conditions and management mechanisms, archival building, use of the crisis map during a crisis, and use of a variety of archival equipment to confront with fire, and human resources issues. To prevent and confront the effects of the crisis in archives, some strategies are required such as modern education for resilience, teaching how to use records, decision-making in crisis conditions standardizing buildings and equipment (non-use of steel skeletons in building archives, use of concrete skeletons Armed or metal, as well as the use of walls and doors and floors of anti-fire covers) in the building of archives and the establishment of multi-layer protective systems for the protection of documents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Archives
  • Grounded theory method
  • Pre-crisis management

احمدی، علی‌اکبر، قطری رسولی و پریسا قلی زاده.1391. ارائه مدل مدیریت بحران با تمرکز بر نظام مدیریت منابع انسانی برای بیمارستان‌های شهر تهران. مجله مدیریت دولتی. 10 (4): 1- 24

استراوس، آنسلم و جولیت کوربین. 1390. اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، رویه‌ها و شیوه‌ها. ترجمه بیوک محمدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

بازرگان هرندی، عباس. 1393. مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته؛ رویکردهای متداول در علوم رفتاری (چاپ چهارم). تهران: نشر دیدار.

تاجیک، محمدرضا. 1379. مدیریت بحران: نقدی بر شیو ه های تحلیل و تدبیر بحران در ایران. تهران: نشر، فرهنگ گفتمان

روزنتال، آریل و همکاران.2003. دنیایی از بحران ها و مدیریت بحران. مجله دانش انتظامی، 4(4):118-140.

روشندل اربطائی، طاهر.1388. تدوین الگوی جامع فراگرد مدیریت بحران با رویکرد نظم و امنیت. دانش انتظامی، مجله دانش انتظامی، شماره 2 (10): 63-80.

شاکری، صدیقه؛ محمدی، فرناز. 1392. «نقد کتاب مدیریت بحران در آرشیوها، کتابخانه‌ها و موزه‌ها». کتاب ماه کلیات. شماره 185. 60-63

عزیزی، غلامرضا.1393. اصول اصلی ایمنی در برابر آتش سوزی در کتابخانه ها و آرشیوها. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی.

فرهودی، فائزه و فهیمه با ب الحوائجی. 1394. الگوی بومی مدیریت بحران در کتابخانه های ایران: پژوهش کیفی. مجله تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه های عمومی، 21(3): 449-466.

مستانه، زهرا، موصلی، لطف اله، جهانگیری، مریم، دوست، مریم و عشقی، علی 1390. توانمندی ها و محدودیت های مدیریت بحران در بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان. مجله دانشگاه علوم پزشکی فسا. 1(4): 244-250.

میتراف، ین و گاس انگناس. 2002. مدیریت بحران پیش از روی دادن. ترجمه محمود توتونچیان.1381. تهران: انتشارات موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی.

نیکنام، مهرداد.1387. مقابله با آتش سوزی. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

نیکنام، مهرداد (1381). برنامه ریزی ملی برای حفاظت و نگهداری از مواد کتابخانه ای. پاپان نامه دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.

هادی زاده بزاز، مریم. 1386. مدیریت بحران، کاهش آسیب پذیری در برابر بلایای طبیعی. تهران: نشرآذر برزین.

یقین لو، مهرانگیز، خلیلی عراقی، مریم. 1386. بحران و مدیریت بحران: بررسی آثار مثبت و منفی بحران درسازمان‌ها. بازیابی 25 /5/ 1395.

Ahenkorah-Marfo, M. & Borteye, E. 2010.  Disaster preparedness in academic libraries.   The   case of the Kwame Nkrumah University of Science and Technology Library,        Kumasi,   Ghana. Library &    Archival    Security2011, 23(2), 117-136.    

Brown, CH.  2011. Disaster waste Management: A Review Article, waste Management 31, 1085-1098.),

Brown D.F., Dunn W.E. Application of a quantitative risk assessment method to emergency response planning. Computers & Operations      Research 34 (2007) 1243–1265.

Chu, G.Q., Chen,  T., Sun, Z.H., Sun, J.H., 2007, Probabilistic risk  assessment for evacuees in building fires, Building and Environment, 42,   1283–1290.

Chu.G, Sun.J , . 2008 . Decision analysis on fire safety design based on  evaluating building fire risk to life ; safety science , 46 , 1125-1136.

Frank, J. 2011. The impact of hurricane katrina on Gulf Coast libraries and their disaster planning.      [Thesis], USA: San   Joes State University

Grassi, A, Gamberini, R., Mora, C., Rimini, B . 2008. A fuzzy multiattribute  model for risk evaluation in workplaces; J.safety science 10;    1016-1026.

Guan Y, Cheng X, Zhang Y. Study on the Earthquake Disaster Reduction Information Management System    and   Its Application. I.J. Intelligent Systems and Applications 2011; (1):      51-7.

Managing the library and archive environment. Henderson, j. 2013. London: preservation Advisory centre, British library.

Kuligowski, E.D.; Mileti, D.S. 2009. Modeling pre-evacuation delay by   occupants in World Trade Center Towers 1 and 2 on September     11,2001; 44, 487-496

Matthews, Graham; Smith, Yvonne; Knowles, Gemma .2009. "Disaster management in       Archives, ibraries and Museums".London: Ashgate publishing, 229p.

Practical Applications of Reactivity Monitoring in Museums and Archive, Muller, Chris.  2003. Consideration for Monitoring Classification of Gaseous Pollutants, Purafil,in., Doraville, Georgia, USA.

Pricop, O. C. 2012. Critical Aspects in the Strategic Management Theory.  Procedia- Social   and Behavioral Sciences, 3 (28), 98-107.

Ritchie, B. W. 2009. Chaos, Crisis and Disasters: A Strategic Approach to Crisis      Management in Archives and Information Centers. Disaster Prevention and          Management, 25 (6), 669-683.

Sener, I. .2012. Strategic Responses of Top Managers to   Environmental  Uncertainty. rocedia-   Social and Behavioral Sciences, 3 (28), 169-177.

Smith, Larry; Millar, Dan PhD.2002. "Before Crisis Hits: Building a Strategic Crisis Plan".     Washington, DC,  AACC Community College Press. 261-269.                                                                   

Swanson, D. 2010. Seven Tools for Creating Adaptive Policies in Crisis   Management.    Technological Forecasting and Social Change, 77 (6), 924-939.